Алаяқтармен күресуге арналған ішкі бақылау жүйесі байланыс операторлары үшін енгізілуде

Жүйе байланыс қызметтерінің сапасын қамтамасыз етуге және байланыс желілеріндегі алаяқтықтың алдын алуға бағытталған іс-шараларды қамтиды. 

Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру, сондай-ақ байланыс операторларының тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесі туралы ақпарат беру кезінде байланыс операторы:

- тәуекелдерді басқару мен ішкі бақылауға жауапты құрылымдық бөлімшелердің немесе лауазымды адамдардың өкілеттіктерін, жауапкершілігін, өзара іс-қимыл жасау және үйлестіру тәртібін айқындау;

- ішкі құжаттарға сәйкес тәуекелдер тізілімін жүргізуді қоса алғанда, СУРиВК процестерін құжаттау;

- СУРиВК тиімділігіне мониторинг жүргізу және оны жетілдіру жөнінде шаралар қабылдау;

- СУРиВК-ті жылына кемінде бір рет қайта қарау және өзектендіру;

- Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы, ұйымдық құрылымы өзгерген кезде, жаңа технологияларды енгізген кезде, сондай-ақ елеулі тәуекелдерді іске асырған кезде СУРиВК-ті жоспардан тыс қайта қарау.

Тәуекелдерді басқаруға және ішкі бақылауға жауапты құрылымдық бөлімшелер мен лауазымды адамдар байланыс операторының басшысына не байланыс операторының ішкі құжатымен айқындалатын лауазымды адамға есеп беретіні көрсетіледі.

СУРиВК-ті тиімді және сапалы қалыптастыру және басқару үшін байланыс операторы"үш қорғаныс желісін" құрады:

- "қорғаудың бірінші желісін" тәуекелдерді анықтауға, бағалауға, мониторингтеуге және азайтуға жауапты байланыс операторының барлық құрылымдық бөлімшелері жүзеге асырады.

- "қорғаудың екінші желісін" тәуекелдерді басқару, ішкі бақылау, киберқауіпсіздік, комплаенс және өзге де бақылау функцияларына жауапты байланыс операторының құрылымдық бөлімшелері жүзеге асырады.

- "қорғаудың үшінші желісін" СУРиВК тиімділігін тәуелсіз бағалау функцияларын орындайтын ішкі аудит бөлімшесі жүзеге асырады.

Тәуекелдердің негізгі санаттарына мыналар жатады:

- байланыс қызметтерін көрсетудің үздіксіздігінің бұзылу тәуекелі-байланыс қызметтерін көрсетудің елеулі бұзылуына не тоқтатылуына әкеп соғуы мүмкін және қызметтің үздіксіздігін қамтамасыз ету жөніндегі шараларды қолдануды талап ететін төтенше, авариялық, технологиялық және өзге де оқиғалардың туындау тәуекелі;

- байланыс қызметтері сапасының тәуекелі-байланыс қызметтері сапасының нысаналы параметрлеріне қол жеткізуге, ҚР заңнамасының талаптарын сақтауға және абоненттер алдындағы міндеттемелерді орындауға теріс әсер етуі мүмкін оқиғалардың туындау тәуекелі;

- байланыс желілеріндегі алаяқтық әрекеттер тәуекелі-рұқсат етілмеген трафикті (фрод), абоненттік нөмірлерді ауыстыруды, Байланыс қызметтеріне рұқсатсыз қол жеткізуді және қаржылық шығындарға, байланыс қызметтері сапасының бұзылуына және абоненттерге зиян келтіруге әкеп соғуы мүмкін өзге де құқыққа қайшы әрекеттерді қоса алғанда, байланыс желілерінде алаяқтық әрекеттер жасауға байланысты оқиғалардың туындау тәуекелі;

– құқықтық (комплаенс) тәуекел-Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын, байланыс операторының шарттық міндеттемелері мен ішкі құжаттарын сақтамау немесе тиісінше қолданбау салдарынан, сондай-ақ заңнаманың өзгеруі, нормаларды екіұшты түсіндіру және әртүрлі құқық қолдану практикасы салдарынан шығындардың туындау тәуекелі.

Байланыс операторлары жүзеге асырылатын қызметтің сипатын, ауқымын және күрделілігін ескере отырып, тәуекелдердің өзге де санаттарын айқындайды.

Сондай-ақ, байланыс операторы тәуекелдерді сәйкестендіруді, бағалауды және бақылауды, сондай-ақ тәуекелдер тізілімін жүргізуді қамтамасыз етеді делінген.

Әрбір тәуекел үшін оның мониторингі мен тәуекелді азайту жөніндегі іс-шараларды іске асыруға жауапты құрылымдық бөлімшенің жауапты қызметкері айқындалады.

Тәуекелдер тізілімі тәуекелдің сипаттамасын, тәуекел факторларын, ықтимал салдарын, тәуекел иесін, тәуекелді бағалауды және оны азайту жөніндегі іс-шараларды қамтиды және жылына бір рет қайта қаралады.

Бұйрық 2026 жылғы 17 тамыздан бастап қолданысқа енгізіледі.