ҚР-да жасанды интеллект пен дрондардың көмегімен шегірткеге қарсы күрес басталды

Жоба ФАО (БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы) мен Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің қолдауымен іске асырылуда. Жоскен Жиембаев атындағы Қазақ ғылыми-зерттеу институтының басқарма төрағасы Бақытжан Дүйсембековтың айтуынша, жаңа жүйе зерттеу нәтижелерін, спутниктік мониторингті және дрондардан алынған ақпаратты қоса алғанда, деректердің үлкен массивтерін жинауға және талдауға мүмкіндік береді.

"Жасанды интеллектті, сондай — ақ пилотсыз ұшу аппаратын пайдалана отырып, аса қауіпті және зиянды шегірткелерді дамыту мен басқаруды болжау жоспарлануда", - деді Бақытжан Дүйсембеков.

Біз аса қауіпті зиянкестердің үш негізгі түрі туралы айтып отырмыз — Азия, итальян және Марокко шегірткелері. Әзірленген бағдарламалық қамтамасыз ету деректерді талдайды және ықтимал таралу ошақтары бойынша болжамдар қалыптастырады.

"Бұл талдаулар аумақтарды бақылайтын, есеп жүргізетін және зерттеушілердің жұмысын жеңілдететін орындардағы атқарушы органдарға берілуі мүмкін. Болашақта ұя салатын орындар мен ықтимал таралу алаңдарын жоспарлауға болады", - деп атап өтті институт басшысы.

Оның айтуынша, цифрлық шешімдер сонымен қатар қаржыландыру қажеттілігін, техниканың санын және аумақтарды өңдеуге арналған препараттардың көлемін алдын ала есептеуге көмектеседі.

Бүгінгі таңда жоба үш жыл мерзімге 1,8 млн доллар көлемінде қаржы алды. Қаражат бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуге, ахуалдық орталықтар құруға және жедел ден қою жүйесін қалыптастыруға бағытталған.

"Қазір дашборд-қамтамасыз ету бағдарламасы әзірленді. Мұрағат деректері жиналды және талданды, шегірткенің әрбір түрі бойынша жаппай өршу шыңдары анықталды", — деді Бақытжан Дүйсембеков.

Маман атап өткендей, Тарихи деректер цикеттердің циклдік сипатын көрсетеді. Марокколық шегірткелер әр 5-7 жыл сайын, ал азиялық және итальяндық шегірткелер шамамен 10-12 жыл сайын жаппай көбейе алады.

2022 жылы Қазақстанда шегірткелер санының кезекті шыңы байқалды. Ағымдағы жылы жағдай төмендеуде: жоспарланған өңдеу кезінде 2,4 млн гектар іс жүзінде шамамен 1,7 млн гектар өңделді.

"Бұл қазірдің өзінде республикалық бюджетті үнемдеу. Жоспарлау мен жедел әрекет етудің арқасында алдыңғы жылдардағыдай қауіп жоқ", - деп атап өтті ол.

Болашақта жүйе қауіпті аймақтарды алдын ала анықтау және қызметтердің ошақтарды өңдеуге дайындығын қамтамасыз ету үшін Жерді қашықтықтан зондтау деректерін, спутниктік мониторингті және дрондар арқылы зерттеуді пайдаланады.