Қазақстанда 2026 жылдың соңына дейін 976 шақырымнан астам канал жаңартылады

Су ресурстарын басқару ел басшылығының ерекше бақылауында қалады. Президенттің тапсырмаларын орындау аясында 2025 жылы Қазақстанда 218 млрд теңгеден астам сомаға 22 жоба іске қосылды. Олардың қатарына 14 топтық су құбыры мен сегіз су құбыры алаңдары кірді, бұл жалпы халқы 945 мыңнан асатын 321 ауылды сумен жабдықтауды жақсартуға мүмкіндік берді.

Елді мекендерді су басудан және судың тұрақты жиналуынан қорғау үшін бірқатар ірі объектілер: Ақтөбе облысындағы Ақтөбе су қоймасы, Жетісу облысындағы Қызылағаш су қоймасы бөгеті, Абай облысындағы Шар су қоймасы, Батыс Қазақстан облысындағы Киров су қоймасы, Түркістан облысындағы Қапшағай су қоймасы, Жабай өзеніндегі жинақтаушы тоған реконструкцияланды және нығайтылды Ақмола облысы, Солтүстік Қазақстан облысындағы "Биопруд" жинақтағышының қоршау бөгеті және Қостанай облысындағы Альбарбогет бөгеті.

Ағымдағы жылы Түркістан облысындағы Қарақуыс және Бәйдібек ата су қоймаларының, Ақмола облысындағы Жабай өзеніндегі жинақтаушы тоғанның және Жамбыл облысындағы Андас-3 тоғанының құрылысы аяқталады. Сондай-ақ, сумен жабдықтаудың 12 жобасын аяқтау жоспарлануда, бұл тағы 142 ауылдық елді мекенді немесе 540 мыңға жуық адамды сапалы ауыз сумен қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, арналарды ауқымды қайта құру жүргізілуде. 2026 жылдың 6 айында 206,19 км каналға қайта жаңарту жүргізілді, ал 2026 жылдың соңына дейін 976 км-ден астам жаңғыртуды аяқтау жоспарлануда (салыстыру үшін: 2025 жыл ішінде 680 км жаңартылды).

Сонымен қатар, Алматы облысында су арнасының 1,5 км апатты учаскелерін қайта жаңарту аяқталды. Д. Қонаев 75 гидротехникалық құрылыстары бар жаңартылған 26 шақырымдық "Найман" су арнасы пайдалануға берілді, бұл су шығынын азайтып, 33,3 мың гектардан астам ауыл шаруашылығы алқаптарын суаруды жақсартты. Сондай-ақ, БҚО-дағы Киров су қоймасының ГТС-работы (Тоған ауылы) жақын маңдағы ауылдарды қорғау үшін тасқын сулардың сенімді және қауіпсіз өтуін қамтамасыз ететін жұмыстар аяқталды.

2026 жылдың басынан бастап еліміздің су қоймаларына 12,7 млрд м3 тасқын су келіп түсті, көл жүйелері мен сағаларға 13 млрд м3 еріген су жіберілді. Ресурстарды бөлудің ашықтығы үшін су ресурстары және ирригация министрлігі "Қазсушар"РМК-мен электрондық шарттар жүйесін енгізді. Қазіргі уақытта "Биллинг" цифрлық платформасында 28 мыңнан астам келісім тіркелген.

Өткен жылдың суару кезеңінде 1,2 млн га ауылшаруашылық жерлерін суару үшін 11,1 км3 су жұмсалды. Бұл ретте көлемнің 97% - ы оңтүстік өңірлерге тиесілі болды. Ағымдағы маусымда ұқсас аумақты суару үшін шамамен 11 м3 қоршау жоспарланған.

Су қоймаларына су ағынын дәл болжау үшін БҰҰДБ-мен бірлесіп әзірленген "TALSIM" гидрологиялық моделі енгізілуде. Өткен жылдың көктемгі су тасқыны кезінде ол Есіл және Нұра өзендері бойынша 85% дәлдік көрсетті. Жыл басына қарай 9 өзен бассейнін модельдеу аяқталды, ал 2026 жылдың соңына дейін 14 өзен бассейні бойынша болжамдар іске қосылады.

Президент қойған тағы бір міндет-суды ұқыпты тұтыну мәдениетін енгізу. ЮНИСЕФ қолдауымен су тақырыбы білім беру процесіне біріктіріледі. "Адал азамат" мемлекеттік тәрбие бағдарламасы аясында 19 жоғары оқу орнында, 100 колледжде және 2,5 мың мектепте 35,5 мың студент пен 3,3 млн оқушыны қамтыған эко-сабақтар өтті. "Таза Қазақстан" президенттік бастамасының желісі бойынша "Мөлдір бұлақ"акциясы өткізілуде. 2026 жылы іс-шаралар Түркістан, Жамбыл, Қызылорда, Алматы облыстарын, Жетісу және Шымкент облыстарын қамтыды. 24 мың адам мен 3,4 мың еріктінің күшімен 94 бұлақ пен 62 жағалау аймағы тазартылды. Жамбыл облысында бейінді университет жанынан " Болашақтың қайнары "мамандандырылған еріктілер тобы құрылды.

Аграрларды суды үнемдеуге ынталандыру үшін мемлекеттік қолдау шаралары өзгертілді. Субсидиялау жөніндегі функциялар су ресурстары министрлігіне берілді. Фермерлердің суды үнемдейтін технологияларды сатып алуға және инфрақұрылымды жүргізуге жұмсаған шығындарын өтеу үлесі 50% - дан 80% - ға дейін ұлғайды. Сондай-ақ тарифке байланысты субсидиялардың сараланған мөлшері енгізілді.

Сонымен қатар, "климатқа тұрақты су ресурстарын дамыту"жобасының бірінші кезеңі басталды. Жоба Жамбыл, Қызылорда және Батыс Қазақстан облыстарында үш жаңа су қоймасын салуды, жұмыс істеп тұрған екі су қоймасын (Қарақоныз және Көксарай) реконструкциялауды, сондай-ақ ұзындығы 978,7 км болатын бес оңтүстік облыста 103 арнаны жаңғырту мен автоматтандыруды көздейді. ведомстволық бағынысты ұйымдарды техникалық және талдамалық дамытуға 3 3,5 млн бөлінді. $15,9 млн гранттық қаражат.

Бұдан басқа, Түркістан облысында МЖӘ тетігі арқылы бес ауданды ауыз сумен қамтамасыз ету үшін құны 191,7 млрд теңге болатын Өгем өзенінде ГЭС каскады бар топтық су құбырын салу жоспарлануда.