Тарихи рақымшылық: Қазақстанда 1 миллион айыппұл кешіріліп, мыңдаған сотталғандар босатылады

Ведомствода атап өткендей, бұл заң – еліміздің жаңа Конституциясын қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылық жасаған жеке тұлғаларға қабылдау жағдайындағы гуманизм актісі.

"Қоғамға қауіп төндірмейтін, адамдардың өміріне, қоғамдық қауіпсіздікке және қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын басқа да маңызды мүдделеріне зиян келтірумен байланысты емес қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылықтар жасаған адамдарға рақымшылық жасалады", – деп хабарлады ІІМ.

Онда қылмыстық теріс қылықтар, ауырлығы аз қылмыстар жасаған адамдар, сондай-ақ зиян болмаған не оның толық өтелуі кезінде ауырлығы орташа қылмыстар жасаған адамдардың жекелеген санаттары негізінен қылмыстық жауаптылық пен жазадан босатылатыны түсіндірілді.

Бірқатар сотталғандарға заң жасалған іс-әрекеттің ауырлығын, келтірілген зиянның орнын толтыруды және түрме жағдайындағы олардың мінез-құлқын ескере отырып, жазаның өтелмеген бөлігінің мерзімдерін қысқартуды көздейді.

16,5 мыңнан астам адам жаңа өмір бастауға мүмкіндік алады деп болжануда. Оның ішінде жүкті және кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеп отырған 2900-ге жуық әйел бар.

"Рақымшылық жасау құқық тәртібін, азаматтардың қауіпсіздігін нашарлату тәуекелдеріне әкеп соқпайды, өйткені заңда сыбайлас жемқорлық, террористік және экстремистік қылмыстар, жыныстық бостандық пен қол сұғылмаушылыққа қарсы қылмыстар, оның ішінде кәмелетке толмағандар, азаптаулар, қылмыстық топ құрамында жасалған қылмыстар үшін сотталғандар үшін рецидив және қауіпті рецидив кезінде қандай да бір жеңілдіктер көзделмейді", - деп хабарлады ІІМ-де.

Өмір бойына бас бостандығынан айыруға сотталғандар мен сырттай сотталғандар да рақымшылыққа алынғандардың қатарына кірмейді.

Тәуелсіз Қазақстан тарихында алғаш рет жүргізілген әкімшілік рақымшылық әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 260-тан астам бабында көзделген құқық бұзушылықтар үшін салынған айыппұлдарды төлеуден босатады.

Тек ішкі істер органдары қарайтын құқық бұзушылықтар бойынша рақымшылыққа 17 млрд теңгеден астам сомаға шамамен 1 млн айыппұл салынады.

"Осылайша, рақымшылық азаматтарға қаржылық жүктемені азайтуға ықпал етеді", - деп атап өтті ІІМ.

Бұл ретте әкімшілік рақымшылық неғұрлым өрескел құқық бұзушылықтар жасаған адамдарға, оның ішінде қару мен есірткінің заңсыз айналымына, жол қозғалысы ережелерін бұзуға (мас күйінде көлік жүргізу, қарсы жолаққа шығу және жүргізуші куәлігінен айыруға әкеп соққан басқа да бұзушылықтар), сондай-ақ қайталама құқық бұзушылықтар жасаған адамдарға әсер етпейді.

"Әкімшілік рақымшылық жасау азаматтардың мемлекеттік органдарға жүгіну қажеттілігінсіз мемлекеттік ақпараттық жүйелер арқылы автоматты түрде жүзеге асырылатын болады", - деп хабарлады ІІМ.

Олар рақымшылықтың (қылмыстық және Әкімшілік) бір реттік сипатқа ие екенін атап өтті. Құқық бұзушылық қайта жасалған жағдайда рақымшылық жасағандар жалпы негіздерде жауапқа тартылатын болады.

"Қабылданған Заң азаматтардың құқықтарын, қоғам мен мемлекеттің заңды мүдделерін қорғаудың басымдығын сақтай отырып, аса қауіпті құқық бұзушылықтар үшін гуманизм, әділеттілік және жауапкершіліктің бұлтартпастығы қағидаттары арасындағы тепе – теңдікті қамтамасыз етеді", - деп түйіндеді ІІМ.