Конституциялық сот жұмыста қалпына келтірудің маңызды нормасын өзгертті

Қазақстан Конституциялық соты азаматтардың жұмыста қалпына келтіру және сот шешімдерін қайта қарау мәселелері бойынша сот қорғауына құқығын шектейтін нормаларды Конституцияға сәйкес емес деп таныды.

Конституциялық сотқа азаматтардың Еңбек кодексінің 160-бабы 5-тармағының, сондай-ақ азаматтық іс жүргізу Кодексінің 455-бабы 2 және 3-бөліктерінің ережелерінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініштері келіп түсті.

Өтініштердің мәні

Бірінші жағдайда азамат қызметтік тергеу материалдары негізінде ішкі істер органдарынан босатылды.

Соттар оған Еңбек кодексінде белгіленген сотқа жүгіну мерзімінің өтуіне сілтеме жасай отырып, жұмысқа қайта қабылдау туралы талапты қанағаттандырудан бас тартты. Бұл ретте құқық қорғау органдарындағы қызметтік қатынастардың ерекшеліктері ескерілмеген.

Кейін қылмыстық істі қарау барысында оның қызметтік тәртіпті бұзу фактісі расталмады. Алайда азаматтық іс жүргізу кодексінің қолданыстағы нормалары оған жұмысқа қайта қабылдау туралы шешімді қайта қарауды талап етуге мүмкіндік бермеді.

Екінші жағдайда, өтініш беруші іс жүргізу ережелерін тексеруді сұрады, өйткені олар бір-біріне қайшы келетін сот актілерінің бір уақытта болуына мүмкіндік береді және сот арқылы қорғалу құқығын шектейді.

Сот мамандандырылған әкімшілік соттың шешімі мұндай қайта қарауға негіз бола алмайтындығын көрсетіп, азаматтық іс бойынша шешімді қайта қараудан бас тартты.

Конституциялық Соттың ұстанымы

Тексеру қорытындысы бойынша Конституциялық Сот Азаматтық іс жүргізу кодексінің даулы нормалары жаңадан ашылған немесе жаңа мән-жайлар бойынша сот актілерін қайта қараудың жалпы қағидатын бұзатынын атап өтті.

Нәтижесінде, егер заңды күшіне енген сот актісі Соттың алдыңғы шешіміне негізделген мән-жайларды жоққа шығарса, азаматтар өз құқықтарын қорғау мүмкіндігінен айырылады.

Сот Еңбек Кодексі мен азаматтық іс жүргізу кодексінің даулы ережелері азаматтардың тиімді сот қорғауына құқығын шектейді деген қорытындыға келді.

Сот шешімі

Қорытынды қаулыда Конституциялық сот тексерілген нормаларды конституциялық емес деп таныды және қаулы етті:

- құқық қорғау және басқа да мемлекеттік органдардың қызметкерлерін жұмысқа қалпына келтіру туралы даулар бойынша еңбек заңнамасына өзгерістер енгізілгенге дейін бір жылға созылатын сотқа жүгіну мерзімі қолданылуы тиіс;

- жаңадан ашылған немесе жаңа мән-жайлар бойынша азаматтық істер бойынша шешімдерді қайта қарау кезінде заңнамаға өзгерістер енгізілгенге дейін азаматтық іс жүргізу Кодексінің 455-бабының 1-бөлігін басшылыққа алу қажет.

Осы нормаға сәйкес, шешімді қайта қараудың негізі бұрын сотқа белгілі болмаған және істі дұрыс шешу үшін маңызды болып табылатын заңды фактілер болып табылады.

Конституциялық Соттың нормативтік қаулысының толық мәтінімен соттың ресми ресурсындағы тиісті сілтеме бойынша танысуға болады.