Қазақстанда балалар денсаулығын қаржыландыру екі еседен астам өсті

Халықаралық балаларды қорғау күнінде Денсаулық сақтау министрлігі Балалардың денсаулығын сақтау бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстардың қорытындысын шығарады және балалар денсаулығын дамытудың одан әрі басымдықтарын белгілейді. Бүгінде Қазақстанда жеті миллионға жуық бала тұрады, бұл ел халқының шамамен 34% -. құрайды. Соңғы он жылда балалар саны 1,5 миллионға өсті, бұл инфрақұрылымды одан әрі дамытуды және балаларға медициналық көмек көрсету жүйесін жетілдіруді талап етеді. Балалардың денсаулығын сақтау мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарының бірі болып қала береді. Балаларға медициналық көмек тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі шеңберінде тегін көрсетіледі. Соңғы бес жылда балалар денсаулығын қаржыландыру екі еседен астам өсті — 264 млрд теңгеден 585 млрд теңгеге дейін. Бүгінгі таңда балаларға медициналық көмек көрсету шығындары саланың жалпы бюджетінің 23% құрайды.

"Бүгінде Қазақстанның әрбір үшінші тұрғыны — бала. Біздің міндетіміз-қол жетімді медициналық көмекті қамтамасыз ету ғана емес, сонымен қатар өмірдің алғашқы күндерінен бастап балалардың сау және қауіпсіз дамуы үшін жағдай жасау. Біз педиатриялық қызметті дәйекті түрде нығайтамыз, жоғары технологиялық көмекті дамытамыз, профилактикалық бағдарламаларды кеңейтеміз және балалардың медициналық инфрақұрылымын жаңғыртамыз. Денсаулық сақтау саласындағы барлық шешімдер басты мақсатқа — балаларымыздың денсаулығы мен әл — ауқатына жұмыс істеуі тиіс", - деп атап өтті Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова.

Елде емханалар, Балалар ауруханалары, перинаталдық орталықтар мен республикалық клиникаларды қамтитын балаларға медициналық көмек көрсетудің көп деңгейлі жүйесі жұмыс істейді.  Еліміздің емханаларында 370 педиатриялық бөлімше және 386 даму және ерте араласу орталықтары ашылды.

Аурулардың алдын алуға және ерте анықтауға ерекше назар аударылады. Патронаждық бақылау жүйесі жүкті әйелдерге босанғанға дейінгі сапарларды және бес жасқа дейінгі балаларды үнемі алып жүруді қамтиды. Бүгінгі таңда бастапқы деңгейде төрт мыңға жуық қамқоршы медбикелер жұмыс істейді.

Балалардың медициналық инфрақұрылымын жаңғырту жалғасуда. 25 балалар ауруханасын жаңарту бағдарламасы жүзеге асырылуда, заманауи перинаталдық орталықтардың құрылысы жүргізілуде. Балаларға жоғары технологиялық медициналық көмекті дамыту басымдықтардың бірі болып қала береді.

Соңғы екі жылда 36 балаға "Гамма-пышақ" кешенін пайдалана отырып радиохирургиялық операциялар жүргізілді. Жыл сайын 400-ге жуық бала есту импланттарын алады, 700-ге жуық шала туылған нәрестелер ретинопатиямен емделеді, екі мыңнан астам бала кардиохирургиялық көмек алады. Балалар хирургиясы мен неонаталдық көмек жүйесі дәйекті түрде дамып келеді.

Жыл сайын туа біткен даму кемістігі бар 1500-ге жуық жаңа туған нәресте хирургиялық ем алады, бұл ретте операциялардың шамамен 40% - ы аз инвазивті эндовидеохирургиялық технологияларды қолдану арқылы орындалады. Елімізде заманауи перинаталдық технологиялар енгізілуде, неонаталдық реанимация дамуда және медициналық көмекті аймақтандыру жүйесі жетілдірілуде. Осы шаралардың арқасында хирургиялық араласудан кейін нәрестелердің өмір сүру деңгейі 88% - дан 93% - ға дейін өсті.

2024 жылдан бастап Қазақстанда ұрық медицинасы — аз инвазивті технологияларды пайдалана отырып, ұрық патологиясын жатырішілік емдеу бағыты дамуда. Жаңа тәсілдерді енгізу туа біткен ақауларды ерте анықтауды 10% - ға арттыруға және туа біткен патологиялардан нәресте өлімін 15% - ға төмендетуге мүмкіндік берді.

Балалардың онкогематологиялық көмегін дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Медициналық ұйымдарда иммуногистохимия, иммунофенотиптеу, жоғары дозалы химиотерапия және ағзаны сақтайтын хирургиялық технологияларды қоса алғанда, диагностика мен емдеудің заманауи әдістері енгізілуде.

Профилактикалық медицинаны дамыту маңызды бағыт болып қала береді. Туғаннан бастап балаларға неонаталдық, аудиологиялық, офтальмологиялық және даму скринингі жүргізіледі. 2025 жылдың қорытындысы бойынша неонаталдық скринингпен қамту 96% — ға, аудиологиялық — 87% - ға, даму скринингімен-90% - ға жетті. Мектеп жасындағы балалар үшін білім беру ұйымдарының базасында медициналық сүйемелдеу жүйесі ұйымдастырылған. Мектептерге емханалар бекітілген, 6,5 мың медициналық пункт жұмыс істейді, онда 6,6 мың мектеп медбикелері жұмыс істейді.

Балалардың стоматологиялық денсаулығына ерекше назар аударылады. "Болашаққа — сау тілпен" бағдарламасы аясында еліміздің барлық мектептерінде міндетті стоматологиялық тексерулер мен кариестің алдын алу енгізілді. 2025 жылы 125 мектеп стоматологиялық кабинеті ашылды. Жасөспірімдерді қолдау үшін жастар денсаулық орталықтарының желісі дамуда. Бүгінде елімізде 10-18 жас аралығындағы балалар мен жасөспірімдерге профилактикалық, психологиялық және консультациялық көмек көрсететін 85 жастар денсаулық орталығы жұмыс істейді. Сондай-ақ, алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымдарының базасында 97 психикалық денсаулық орталығы жұмыс істейді, онда ата-аналар мен балалар эмоционалдық және психологиялық салауаттылық мәселелері бойынша білікті қолдау ала алады. Денсаулық сақтау министрінің айтуынша, балалардың денсаулығын сақтау жүйесін одан әрі дамыту Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша әзірленген 2026-2030 жылдарға арналған "Қазақстан балалары" тұжырымдамасы шеңберінде жүзеге асырылатын болады.

"Балалар санының өсуі жаңа тәсілдер мен жүйелі шешімдерді талап етеді. Бүгінгі таңда біздің алдымызда профилактиканы нығайту, мектеп медицинасын дамыту, скринингтер мен Патронажды жетілдіру, балалардың психикалық денсаулығын қолдау және медициналық көмектің қолжетімділігіндегі өңірлік айырмашылықтарды азайту бойынша міндеттер тұр. Дәл осы бағыттар "Қазақстан балалары" тұжырымдамасының негізі болды, ол әрбір баланың мүддесі үшін мемлекеттік саясаттың одан әрі дамуын айқындайды", - деп атап өтті Ақмарал Әлназарова.

Тұжырымдамада профилактикалық медицинаны дамыту, скринингтік бағдарламаларды жетілдіру, балалардың ерте дамуын қолдау, мектеп денсаулығын нығайту, иммундаумен қамтуды арттыру және тұрғылықты жеріне қарамастан медициналық көмекке тең қолжетімділікті қамтамасыз ету жөніндегі шаралар көзделген. Бұдан басқа, 2026 жылы оқушыларды профилактикалық медициналық тексеруге жаңа тәсілдерді енгізу, сондай-ақ жастар денсаулық орталықтарының қызметін жаңғырту жоспарлануда. Осы шараларды кешенді іске асыру балалар мен сәбилер өлімінің көрсеткіштерін одан әрі жақсартуға, мамандандырылған көмекке қолжетімділікті кеңейтуге және Қазақстанда әрбір баланың дені сау дамуы үшін жағдай жасауға мүмкіндік береді.