ҚР қызметкерлеріне құрмет пен жеке өмірге қол сұғылмаушылық құқығы бекітілді

Мемлекет басшысы "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне еңбек заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы"Заңға қол қойды.

Ең маңызды жаңалықтардың бірі қызметкерлердің құқықтарын кеңейту болды. Енді оларға жеке өмірге қол сұғылмаушылық құқығы, сондай-ақ еңбек ар-намысы мен қадір-қасиетін құрметтеу және қорғау құқығы ресми түрде қосылды.

Бұл норма жұмыс орнындағы адамға құрметпен қарау қағидаттарын нығайтуға және қызметкерлердің құқықтары мен бостандықтарын сақтауға негізделген заманауи корпоративтік мәдениетті қалыптастыруға бағытталған.

Заң сонымен қатар жұмыс берушілер үшін қызметкерлердің денсаулығын сақтау саласындағы жаңа міндеттемелерді қарастырады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс берушілер қызметкерлерді скринингтік зерттеулерден өтуге жіберу жөнінде шаралар қабылдауға міндетті болады.

Бұл ретте скринингтік тексерулерден өту үшін демалыс бермеу Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауаптылыққа әкеп соғады.

Жұмыспен қамту кезінде азаматтардың әлеуметтік осал топтарын қосымша қорғауға ерекше назар аударылды.

Жаңа нормаларға сәйкес, жүкті әйелдердің, үш жасқа дейінгі балалары бар адамдардың, кәмелетке толмаған азаматтардың және мүгедектігі бар адамдардың талабы бойынша жұмыс беруші еңбек шартын жасасудан бас тарту себептерін жазбаша нысанда хабарлауға міндетті.

Мамандардың айтуынша, бұл өзгеріс жұмысқа қабылдау рәсімдерінің ашықтығын арттыруға мүмкіндік береді және ықтимал кемсітушіліктен қосымша қорғауды қамтамасыз етеді.

Тағы бір маңызды жаңалық жұмыс берушінің қызметкерге еңбек жағдайларының өзгеруі туралы жазбаша хабарлау міндеті болды. Бұл қызметкерлерге еңбек қызметіне қатысты барлық өзгерістер туралы уақтылы ақпарат алуға және салмақты шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.

Түзетулермен материалдық жауапты қызметкерлермен еңбек қатынастарын тоқтату тәртібі де нақтыланады. Сонымен қатар, мүлік пен құжаттарды қабылдау-беру тәртібі егжей-тегжейлі реттеледі, бұл еңбек даулары мен жанжал жағдайларының санын азайтуға ықпал етуі керек.

Қосымша талаптар еңбекті қорғау саласында да енгізіледі. Жұмыс берушілерге өндірістік процесте пайдаланылатын барлық объектілер мен Еңбек құралдарының белгіленген қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін қамтамасыз ету міндеті жүктеледі.

Мемлекеттік еңбек инспекторларының жұмысына да ерекше назар аударылды. Олар үшін еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы біліктілікті ұдайы арттыру бойынша талап енгізіледі, бұл еңбек заңнамасының сақталуын неғұрлым тиімді бақылауға ықпал етуге тиіс.

Жаңа заң нормаларының көпшілігі 2026 жылдың 4 тамызынан бастап күшіне енеді және қызметкерлерді скринингтік зерттеулерге міндетті түрде жіберуге қатысты ережелер 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді.

Осылайша, жаңа түзетулер жұмысшылардың кепілдіктерін кеңейтеді, еңбек қатынастарының ашықтығын арттырады және жұмыс берушілердің қызметкерлердің құқықтарын сақтау, Еңбек қауіпсіздігі және жұмыс орындарында қолайлы жағдай жасау жауапкершілігін күшейтеді.