Ұлттық қордың ақшасын қазақстандықтар үшін тұрғын үйге бағыттағысы келеді

Депутаттар құрылыс саласы ел экономикасына айтарлықтай мультипликативті әсер ететінін еске салды. Алайда, мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру реформасынан кейін қаржыландыру жүйесінде күрделі мәселелер туындады. 2026 жылдан бастап, жаңа Бюджет кодексі күшіне енгеннен кейін, бұрын елді мекендерді дамытудың республикалық бюджетінен қаржыландырылған іс-шаралар 2026-2028 жылдарға арналған жалпы трансферттер базасына енгізілді. Ерекшелік тек жалпымемлекеттік маңызы бар аса маңызды объектілер үшін жасалды.

Депутаттардың айтуынша, жаңа жүйеге көшу өңірлердің қажеттіліктері мен бөлінетін қаражат көлемі арасындағы елеулі алшақтықты анықтады.

"Жаңа жүйеге көшу өңірлердің нақты қажеттіліктері мен бөлінетін қаражат көлемі арасындағы айтарлықтай алшақтықты анықтады, бұл инженерлік инфрақұрылымды қаржыландырудың өте жеткіліксіздігіне әкелді. Нақты қажеттілік 184 млрд теңгені құраса, ағымдағы жылы жалпы трансферттер шеңберінде желілерді дамытуды қаржыландыру көлемі небәрі 26,6 млрд теңгені құрайды", - деп атап өтті сенаторлар.

Олардың пікірінше, мұндай теңгерімсіздік жаңа құрылыс алаңдарын дайындауды тежейді, инженерлік желілерді дамытудағы кідірістерге байланысты жобалардың қымбаттауына алып келеді және дайындалған жер учаскелерінің тапшылығын тудырады. Сонымен қатар, жағдай тұрғын үй мен инфрақұрылымдық нысандарды іске қосу жоспарларының орындалмауына әкелуі мүмкін. Депутаттар арасында халықтың әлеуметтік осал топтарын тұрғын үймен қамтамасыз ету қарқынының баяулауы ерекше алаңдаушылық туғызады.

"2026 жылға арналған жалпы трансферттерден көзделген 72 млрд теңге мөлшеріндегі қаражат тек 3,5 мыңға жуық пәтер сатып алуға мүмкіндік береді, ал кезекте тұрған мұқтаждардың жалпы саны 937 мың адамнан асады. Қаржыландыруды бөлу кезінде кезек іс жүзінде қозғалмайды, бұл азаматтардың көптеген санаттарына – көп балалы және толық емес отбасыларға, сондай-ақ мүгедектерге заңды наразылық тудырады. Көрінетін прогрестің болмауы қоғамдағы әлеуметтік шиеленісті күшейтеді және ағымдағы тұрғын үй саясатын түбегейлі қайта қарауды талап ететін ұжымдық өтініштер мен наразылықтардың Елеулі тәуекелдерін қалыптастырады", – деді депутаттар.

Парламентшілер дағдарысты еңсеру және жыл сайын 20 мыңға жуық жалға берілетін пәтерді іске қосу үшін Үкімет тарапынан жедел және жүйелі шешімдер қажет екенін атап өтті. Олардың пікірінше, құрылыс секторын қаржыландыру және инфрақұрылымдық тапшылықты жою тәсілдерін өзгертпей, азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету бойынша ұзақ мерзімді міндеттерді орындау мүмкін болмайды.

Осыған байланысты депутаттар қосымша нысаналы трансферттерді көздей отырып, республикалық бюджет есебінен іске асырылатын инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылым объектілерін қаржыландыру шарттарын қайта қарауды ұсынды. Сондай-ақ, олар "қазақстандық тұрғын үй компаниясы" АҚ-ны Ұлттық қор қаражаты есебінен ұзақ мерзімді қаржыландыруды қамтамасыз етуді жақтады.