Қазақстанның балық саласы желілерді цифрлық бақылау жүйесіне ауыстырылуда

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалин инвестициялық жобалардың іске асырылу барысы туралы, сондай-ақ QR-кодтау арқылы балық аулау торларын бақылау жүйесін енгізуді қоса алғанда, балық саласын цифрландыру жөніндегі шаралар туралы баяндады. 

2026-2030 жылдар кезеңінде инвестициялардың жалпы көлемі шамамен 60 млрд теңгені құрайтын 41 инвестициялық жобаның пулы қалыптастырылды. Жобаларды іске асыру балық өсіру көлемін қосымша 14 мың тоннаға дейін, қайта өңдеу көлемін — 10 мың тоннаға дейін ұлғайтуға, сондай-ақ қуаттылығы жылына 30 мың тоннаға дейін жем өндіруді жолға қоюға мүмкіндік береді.

Саланы қолдау мақсатында 2024 жылдан бастап балықты өсіру және қайта өңдеу жөніндегі жобаларға жылдық 2,5% мөлшерлемемен жеңілдікпен кредит беру тетігі жұмыс істейді. Бүгінгі таңда 10 балық шаруашылығы субъектісі 5,7 млрд теңге сомасына қаржы алды.

Кеңес барысында өткен жылы қабылданған" аквамәдениет туралы " Заңды іске асыруға ерекше назар аударылды. Оны іске асыру шеңберінде 60-тан астам нормативтік құқықтық актілер қабылданды. Мемлекеттік қолдаудың негізгі шараларының қатарына жылдық 5% мөлшерлеме бойынша айналым қаражатын толықтыруға арналған кредиттер, 6% инвестициялық қарыздар, балық өсіруге арналған жер учаскелерін беру және т. б. жатады.

Сонымен қатар, вице-министрдің айтуынша, сала бірқатар жүйелі проблемаларға тап болады, олардың арасында заңсыз балық аулаудың жоғары деңгейі, инспекциялық бақылаудың шектеулі мүмкіндіктері және балық аулау құралдарын есепке алудың бірыңғай цифрлық инфрақұрылымының болмауы.

Осыған байланысты ауыл шаруашылығы министрлігі QR-кодтау арқылы балық аулау торлары мен өзге де аулау құралдарын цифрлық сәйкестендіру жүйесін енгізуді ұсынады.

2025 жылы өнеркәсіптік пайдалануға мемлекеттік деректер базасымен интеграцияланған және заңсыз балық өнімдерінің айналымын тежеуге бағытталған E-fish ақпараттық жүйесі енгізілді. Жүйеде салаға қатысушылардың 100% - 1210 балық шаруашылығы және аквамәдениет субъектілері тіркелген. Бұл балық өнімдерінің көлеңкелі айналымын 2 мың тоннаға қысқартуға мүмкіндік берді.

Цифрландырудың келесі кезеңі балық аулау торларын қадағалау жүйесін енгізу болады. Желілерді кейіннен бірыңғай электрондық тізілімге енгізе отырып, балық аулау құралының иесі мен сипаттамалары туралы мәліметтерді қамтитын QR-кодтары бар арнайы тегтермен жарақтандыру ұсынылады.

Кеңеске қатысушылар балық шаруашылығы кешенін одан әрі дамытуды қаржыландыру мәселелерін талқылады.

Сондай-ақ, кеңесте AY Capital өкілдері Қазақстан аумағында балық аулау жабдықтарын өндіру жөніндегі жобаны таныстырып, жобаны іске асыру үшін шешілуі қажет мәселелерді көтерді. Вице-премьер айтылған мәселелерді, оның ішінде ЕАЭО деңгейінде пысықтауды және балық саласын одан әрі дамыту жөнінде шаралар қабылдауды тапсырды.