Қазақстандағы автомобильдер бағамен күрт төмендеді: себептері аталды

Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша, қаңтар айында автомобильдер 0,2% — ға, ақпанда 3,5% — ға, ал наурызда жылдық мәнде 7,5% - ға арзандады. Қазақстандық автомобиль одағының президенті Анар Мақашева мұны бірден бірнеше факторлармен түсіндіреді.

Негізгі себептердің бірі пандемиядан кейін жаһандық жеткізілімдерді қалпына келтіру болды. 2020 жылы әлемдік автоөнеркәсіп жартылай өткізгіш тапшылығына тап болды, бұл өндірістің бұзылуына және логистикалық тізбектердің ұзаруына әкелді. Бұл Қазақстанда да көрініс тапты: жеткізу мерзімі мен автомобильдердің түпкілікті құны өсті. Қазір сарапшының айтуынша, өндірушілер мен импорттаушылар шығындарды белсенді түрде төмендетуде.

Жергілікті өндірісті дамыту да маңызды рөл атқарады. Отандық кәсіпорындар компоненттік базаны кеңейтеді, бұл өзіндік құнға тікелей әсер етеді.

"Бұл көлік құралының құнын төмендетуге де қатты әсер етеді. Сонымен қатар, біздің ресми өкілдеріміз-өндірушілер мен ресми өндірушілер, сондай-ақ импорттаушылар үнемі жұмыс істейтін басқа да шығындар. Мысалы, 2025 жылдың қыркүйегінде іске қосылған Алматыдағы Astana Motors Manufacturing зауытын алсақ, онда осы зауыттан шығарылатын түрлі модельдер құнының төмендеуі 2% — дан 17% - ға дейін құрады", - деп мысал келтіреді сарапшы.

Қосымша фактор елдің автопаркін жаңартуға ұмтылу болды. Қазір Қазақстанда 5,6 миллионнан астам автомобиль бар, бұл ретте 40 пайыздан астамы 20 жылдан астам уақыт бойы пайдаланылуда. Жаңа машиналардың сатылымының өсуі көліктің жаңаруын тездетуі керек.

"Отандық өндірісті іске қосу кезінде жеңіл немесе жүк автомобильдерінің немесе автобустардың құны импортпен салыстырғанда төмендейді. Айталық, 2025 жылдың күзінде желтоқсаннан ақпанның соңына дейін іске қосылған Қостанайдағы KIA өндірісі. Біз осы зауытта өндірілетін көлік құралдарының құнының біртіндеп төмендеуін көріп отырмыз. Егер біздің ресми өкілдеріміз әкелетін импорттық автомобильдер туралы айтатын болсақ, онда бұл компаниялар да өзіндік құнын төмендету және Қазақстандағы сатып алушыларға жаңа автокөлік сатып алу оңай әрі ыңғайлы болуы үшін үнемі жұмыс істейді", — дейді Анар Мақашева.

Оның айтуынша, "жаңа" көліктердің үлесі де өсуде: қазір елде жеті жасқа дейінгі 1,5 миллионға жуық көлік бар.

Сарапшы бағаның төмендеу үрдісі жалғасады деп санайды. Жаңа көліктердің ұсынысы өскен сайын, пайдаланылған көліктер де арзандайды. Өндірушілер мен импорттаушылар диапазон мен локализацияны кеңейтуді жалғастырады, бұл орташа чектің біртіндеп төмендеуіне әкеледі.

"Қазір дилерлік орталықтардың ішінде автокөлік сатып алу үшін әртүрлі қаржы құралдарын пайдалануға көмектесетін көптеген дилерлік бағдарламалар бар. Көптеген жақсы ұсыныстар. Жыл басы, яғни сіз 2026 жылғы көлікті сатып ала аласыз", - деп атап өтті ол.

Кері әсерге әкелуі мүмкін факторлардың ішінде сарапшы валютаның ауытқуын, геосаяси тәуекелдерді және логистикадағы өзгерістерді атайды. Мұндай жағдайда өндірушілер жаңа шындыққа бейімделуі керек.

Жалпы, болжам бойынша, таяудағы бес жылда Қазақстанның автомобиль нарығының құрылымы айтарлықтай өзгереді. Өткен жылы елде 234 мыңнан астам жаңа көлік сатылды.