Қазақстан ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортын тарихи максимумға дейін арттырды

Ауыл шаруашылығы өнімі экспортының көлемі алғаш рет 7 млрд АҚШ долларына (3,5 трлн теңге) жетті, бұл жеткізілімдердің өсуін ғана емес, сонымен қатар саладағы сапалы жүйелік өзгерістерді де көрсетеді. Бұл өсімнің негізгі факторы 1 трлн теңгеге дейін жеңілдікті кредиттеуді ауқымды кеңейту болды.

Жылдық 5% - бен 15 айға дейінгі мерзімге жеңілдікті қаржыландыру ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер мен қайта өңдеу кәсіпорындарының айналым капиталын толықтыруға бағытталды. Мұндай механизм фермерлерге өндірістік циклдің барлық кезеңдерінде — егіс науқанын жүргізуден бастап дайын өнімді өңдеуге және сатуға дейін қажетті ресурстарға қол жеткізуді қамтамасыз етті. Ауыл шаруашылығының маусымдық жағдайында бұл бизнестің тұрақтылығының маңызды факторына айналды.

Негізгі макроэкономикалық әсер 7 млрд АҚШ доллары көлемінде валюталық түсім болды. Бұл қаражат елдің төлем балансын күшейтті, ұлттық экономиканың тұрақтылығын арттырды және сыртқы өтімділіктің қосымша көзіне айналды.

Мәселен, ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты 3,5 трлн теңгеден асты. Пайда мөлшері соңғы 5 жылдағы ең үлкен болды. Отандық тауарларды алатын ең ірі елдер Өзбекстан, ҚХР, Тәжікстан, Ауғанстан, Иран, Қырғызстан, РФ және т. б. болды.

Ең танымал өнімдердің қатарына бидай, бидай ұны, Жем ұны, арпа, зығыр тұқымы, күнбағыс майы, торт және т. б.

Бұл ретте жеңілдікті қаржыландырудың әсері экспорттың өсуімен ғана шектелмейді. Ол АӨК-нің бүкіл құрылымына кешенді әсер етеді.

Атап айтқанда, өңдеу сегментінің сенімді дамуы байқалады: қосылған құны жоғары өнімнің экспорты 35,3% - ға ұлғайып, 3,6 млрд долларға жетті. Жалпы экспорттағы өңделген өнімнің үлесі 50% - дан асты, бұл шикізат моделінен неғұрлым тұрақты және әртараптандырылған экономиканың пайдасына біртіндеп кетуді көрсетеді.

Ішкі өндірісте де оң динамика байқалады. Азық-түлік өндірісі 8,1% - ға өсіп, 3,9 трлн теңгені құрады, сусындар өндірісі 9,7% - ға артып, 1,2 трлн теңгеге жетті. Көлемнің өсуі көршілес салалардың — көлік, логистика, сақтау және сауданың дамуына түрткі болды, бұл бүкіл экономика үшін мультипликативті әсер етті.

Жеңілдетілген қаржыландыруға қол жеткізу аймақтардағы іскерлік белсенділікті арттырды. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындары мен өңдеу қуаттары жүктемені ұлғайтты, бұл ауылдық аумақтардың жұмыспен қамтылуына және дамуына оң әсерін тигізді.

Осылайша, бағдарлама бизнесті қолдау құралы ғана емес, сонымен қатар аймақтық саясаттың маңызды элементі болды.

Саланың инвестициялық әлеуеті ерекше назар аударуға тұрарлық.

Шикізат базасын нығайту, экспорттың өсуі және қаржылық жағдайлардың болжамдылығы инвесторларды, әсіресе терең өңдеу сегментіне тарту үшін қолайлы орта жасайды. Таяу болашақта жалпы қуаттылығы жылына 5,8 млн тонна астық өңдейтін алты ірі кәсіпорынды қоса алғанда, бірқатар жаңа жобаларды іске асыру жоспарлануда. Бұл жобалар қосылған құны жоғары өнім шығаруға және Қазақстанның экспорттық мүмкіндіктерін одан әрі кеңейтуге бағдарланатын болады.

Осылайша, 1 трлн теңге көлемінде жеңілдікті қаржыландыру дағдарысқа қарсы шара ғана емес, агроөнеркәсіптік кешенді трансформациялаудың жүйелі құралы болды. Ол өндірістің өсуін, экспорттың кеңеюін, қайта өңдеудің дамуын және ұзақ мерзімді дамуға бағытталған тұрақты экономикалық модельдің қалыптасуын қамтамасыз етті.