Қазақстанда азаматтарды қорғау күшейтілді

2025 жылғы 16 қыркүйектен бастап Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне бірқатар маңызды өзгерістер күшіне енді. Бұл инновациялар қоғамдағы жаңа қауіп-қатерлерге уақтылы ден қоюға, азаматтарды заңсыз әрекеттерден ерте қорғауға және құқықтық мәдениетті нығайтуға бағытталған.

Бұл өзгерістер туралы подкаст барысында облыстық полиция департаменті Тергеу басқармасының бастығы Абай Сұңғат Әділбеков егжей-тегжейлі айтып берді.

Оның айтуынша, қазіргі қоғамда қылмыс түрлері де өзгеріп, жаңа формаларға ие болуда. Сондықтан заңнама азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудің неғұрлым тиімді тетіктерін енгізе отырып, уақыт талаптарына сәйкес жаңартылады. Сунғат Әділбековтің айтуынша, енгізілген өзгерістердің негізгі қағидаты-жасалған қылмыстарға жауап беріп қана қоймай, азаматтарды ерте кезеңде қорғай отырып, қауіпті жағдайлардың алдын алу.

Сталкинг-енді қылмыстық жауапкершілікке тартылады

Қылмыстық кодекстің маңызды жаңалықтарының бірі сталкинг үшін жеке қылмыстық жауапкершілікті енгізу болды.

Сталкинг-бұл адамның жеке өміріне қол сұғатын және жүйелі қудалау мен психологиялық қысыммен көрінетін әрекеттер. Мұндай әрекеттерге қайталанатын қоңыраулар, әлеуметтік желілер арқылы бақылау, жалған аккаунттардан хабарламалар жіберу, адамды қудалау және олардың үйінің немесе жұмыс орнының жанында бақылау кіреді.

Егер мұндай әрекеттердің нәтижесінде адам өзінің қауіпсіздігінен қорқуды сезіне бастаса, бұл қазірдің өзінде заң алдындағы жауапкершілікке әкелетін құқық бұзушылық болып саналады.

Бұл норма ең алдымен азаматтардың жеке өміріне қол сұғылмаушылықты қорғауға және психологиялық қысымның алдын алуға бағытталған.

Тамшылау-алаяқтық схемалардың бөлігі

Соңғы жылдары интернеттегі алаяқтық көбейіп, шабуылдаушылар азаматтардың сенімін пайдалану үшін әртүрлі тәсілдерді қолданады. Осындай схемалардың бірі-құлдырау.

Алаяқтар көбінесе басқа адамдардың банктік шоттары арқылы заңсыз қаржылық операцияларды жүргізуге тырысады. Көбінесе олар азаматтарға әлеуметтік желілер немесе мессенджерлер арқылы "картаңызды жалға алу", "ақша аударуға көмектесу" немесе "шотты уақытша пайдалануға беру"ұсыныстарымен жүгінеді.

Кейбір жастар немесе студенттер мұндай әрекеттердің заңсыздығын білмей, оңай ақша табуға үміттеніп, осындай ұсыныстарға келіседі. Алайда, жаңа заңнамаға сәйкес банк картасын, төлем құралдарын немесе сәйкестендіру деректерін үшінші тұлғаларға беру де қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін.

Бұл өзгерістер интернеттегі алаяқтықтың алдын алуға және қаржылық қылмыстардың жолын кесуге бағытталған.