Қазақстанда ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу 70 жетеді%

ҚР премьер-Министрінің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен экономикалық өсуді қамтамасыз ету жөніндегі штабтың кезекті отырысында саланы дамыту мәселелері талқыланды. Кеңеске қатысушылар өңдеу өнеркәсібінің жекелеген секторларын дамытудың алдын ала нәтижелерін қарады.

"Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, ағымдағы жылдың алғашқы екі айында азық-түлік және сусындар өндірісінде жоғары өсу қарқыны байқалады. Азық-түлік өндірісінің көлемі 665 млрд теңгеге жетті, ал нақты көлем индексі 104,3% жоспарда 111,9% құрады. Бірінші тоқсанға болжам 112% құрайды", - деп хабарлады Ұлттық экономика министрлігі.

Сусындар өндірісі де сенімді динамиканы көрсетеді. Қаңтар-ақпан айларында ол 175,4 млрд теңгеге жетті, бұл ретте нақты көлем индексі 104,2% жоспарда 110,2% құрады. Болжам бойынша, бірінші тоқсанның қорытындысы бойынша көрсеткіш 110,3% - ға жетеді. Салыстыру үшін: өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда 1,2 трлн теңгеге сусындар өндірілді.

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов атап өткендей, тамақ өнеркәсібі тұрақты даму серпінін көрсетуде.

"2025 жылдың қорытындысы бойынша азық-түлік өндірісінің көлемі 3,9 трлн теңгені құрады, бұл көрсеткіш 3,3 трлн теңгені құраған 2024 жылғы деңгейден 8,1% - ға жоғары. 2026 жылы бұл көрсеткішті 4,7 трлн теңгеге дейін жеткізу жоспарланып отыр",-деді вице-министр.

Саланың өсуі бірден бірнеше факторлармен қамтамасыз етіледі. Олардың ішінде егіс алқаптарын әртараптандыру, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың жүктемесін ұлғайту, ішкі нарықты қорғау және жаңа инвестициялық жобаларды іске қосу бар.

"Осы факторлардың қосымша үлесі шамамен 600 млрд теңгеге бағаланады, бұл ағымдағы жылдың соңына қарай өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің үлесін 70% — ға дейін жеткізуге мүмкіндік береді", - деп атап өтті Азат Сұлтанов.

Шикізат базасының ұлғаюы және қайта өңдеудің өсуі тамақ өнеркәсібінің әртүрлі сегменттерінде өндірістің кеңеюіне әкеледі деп күтілуде. Атап айтқанда, күнбағыс майын өндіруді 890 мың тоннаға дейін ұлғайту жоспарлануда — өткен жылмен салыстырғанда 100 млрд теңгеге артық.

"Жүгеріні қайта өңдейтін екі жаңа зауыт іске қосылғаннан кейін 640 мың тонна шикізатты қайта өңдеу жоспарлануда. Бұл крахмал өнімдері мен аминқышқылдарының өндірісін 205 мың тоннадан 260 мың тоннаға дейін ұлғайтуға және қосымша өнім шығаруды шамамен 55 млрд теңгеге қамтамасыз етуге мүмкіндік береді", - деді ведомстводан.

Сүт өнеркәсібінде де өңдеу көлемінің ұлғаюы күтілуде. 2,4 млн тоннаға жуық шикізатты қайта өңдеу жоспарлануда, бұл шамамен 36 млрд теңгеге қосымша өнім шығаруды қамтамасыз етеді.

"Жоғары өсу қарқыны өңдеу өнеркәсібінің басқа сегменттерінде де байқалады. Екі айда Машина жасаудағы нақты көлем индексі 115,5%, құрылыс материалдары өндірісінде — 127,4%, металл бұйымдары өндірісінде — 131,4%, жеңіл өнеркәсіпте — 156,4%, резеңке және пластмасса бұйымдарында — 111,5% құрады", - деп толықтырды Ұлттық экономика министрлігінде.

Саудада оң динамика байқалады. 2026 жылғы қаңтар-ақпанның қорытындысы бойынша сауданың нақты көлемінің индексі 103,4% -. құрады, ал жалпы айналым 9,7 трлн теңгеге жетті. Өткен жылдың ұқсас кезеңінде көрсеткіш 8,9 трлн теңгені құрады, бұл 0,9 трлн теңгеге немесе 10,2% - ға өсуді білдіреді.

Көтерме саудада нақты көлем индексі 103,8%, ал айналым 6,5 трлн теңгеге жетті. Салыстыру үшін: 2025 жылғы қаңтар-ақпанда ол 6,1 трлн теңгені құрады.

Бөлшек сауда да тұрақты өсуді көрсетеді. Нақты көлем индексі 102,6% -. құрады, ал айналым бір жыл бұрынғы 2,8 трлн теңгеге қарағанда 3,2 трлн теңгеге жетті.

Азық-түлік тауарларын сату айтарлықтай өсуді көрсетеді. Ол 22% - ға өсті, бұл шамамен 0,4 трлн теңгеге өсімге сәйкес келеді. Азық — түлік бөлшек саудасының ең жоғары өсу қарқыны Түркістан облысында — 112,1%, Алматы облысында — 110,9%, Атырау облысында — 103,9%, Ақтөбе облысында — 102,7% және Шымкент қаласында-105,4% тіркелді.

Азық-түлік емес тауарлар бойынша 119,2% көрсеткішімен Маңғыстау облысы, 108,5% Солтүстік Қазақстан облысы, 108,1% Жетісу облысы, 107,6% Шығыс Қазақстан облысы және 106,0% Түркістан облысы көш бастап тұр.

Талқылау қорытындысы бойынша премьер-Министрдің орынбасары бейінді министрліктерге көтерілген мәселелерді пысықтауды және өндірісті кеңейтуді және жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды тиімдірек жүктеуді тежейтін кедергілерді жою жөнінде шаралар қабылдауды тапсырды.