Жаңа Конституция мемлекет пен азаматтардың қарым-қатынасын жаңа деңгейге көтереді-Тоқаев

Мемлекет басшысы нақтылады:

"Шынымды айтсам, мен мемлекет басшысы ретінде жаңа Конституцияның мәтінін дайындауға тікелей қатыстым, оның әрбір тарауына және әрбір бабына назар аудардым. Әр сөздің мағынасын терең қайта қарастыра отырып, конституциялық комиссия мүшелеріне өз ұсыныстарын жолдады. Біз сондай-ақ терминологияны қазақ тілінің талаптарына сәйкес келтіруге ерекше назар аудардық".

Мысалы, Негізгі Заңда "Қазақстанның аумақтық тұтастығы" ("Қазақстан аумағының тұтастығы") ұғымы бар. Шын мәнінде, бұл "жердің тұтастығы" ("жердің тұтығы") сияқты естілуі керек еді, оған мен сарапшылардың назарын аудардым.

"Туған жер-қазақ халқы үшін ең қасиетті ұғымдардың бірі. Біздің ата-бабаларымыз туған жерінің әр бестігі үшін өз өмірлерін құрбан етті. Олар біздің шексіз даламызды қорғап, болашақ ұрпаққа мұра етіп қалдыра алды. Біздің қасиетті міндетіміз-Жердің табиғи табиғаты мен тұтастығын сақтау, оның шекараларын Мұқият қорғау. Ұлы даланың әрбір құм түйірі-біздің баға жетпес қазынамыз. Сондықтан, "жердің тұтастығы" ("жердің тұтастығы") тіркесі қазақ ұғымы бола отырып, халқымыздың дүниетанымына сәйкес келетіндігімен келісемін", - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Алайда, Мемлекет басшысы "аумақтық тұтастық" ("аумақтық тұтастық") термині халықаралық құқық деңгейінде бекітілгенін ескере отырып, конституциялық комиссия мүшелерінің көпшілігі тұжырымдаманы өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылдады.

"Бұл мысал жаңа Конституцияның жобасын дайындау процесінде әрбір норма мен баптың қаншалықты қызу талқыланғанын анық көрсетеді. Қазақтарда: "Келісіп пішкен тон келте болмас" ("бірлесіп шешілген нәрсе әрқашан дұрыс") дейді. Жұртшылық та үлкен қызығушылық танытты, біздің азаматтардан мыңдаған ұсыныстар келіп түсті, олар мұқият қаралып, зерттелді. Барлық сындарлы идеялар ескерілді. Осындай жоғары белсенділік азаматтарымыздың өз елінің тағдырына шынайы қатыстылығын көрсетеді",-деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Жалпыға бірдей дауыс беруге шығарылған негізгі заң жобасын президент жалғастырды, жан-жақты зерттелді және талқыланды.

"Сондықтан бұл шын мәнінде халықтық Конституция деп сенімді түрде айтуға болады. Әрине, жаңа Негізгі заң – әділ, күшті, қауіпсіз және таза Қазақстанның, ерекше өркениеті, бірегей тарихы, жоғары және айқын мақсаттары, жарқын болашағы бар елдің басты құжаты. Мемлекет басшысы ретінде мен әр шешімді ұлттың жоғары мүдделеріне сүйене отырып қабылдайтынымды атап өткім келеді. Біз инерциялық дамуға құқығымыз жоқ, жетістіктерге жете алмаймыз, Баяулап, мүмкін болатынына сене алмаймыз. Біз эволюциялық немесе жан - жақты, серпінді және шешуші жаңғыру жолына түстік",-деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Жаңа Конституцияның қабылдануы, деп мәлімдеді Тоқаев, Мемлекет пен азаматтардың қарым-қатынасын сапалы жоғары деңгейге шығарады, елдің бүкіл заң жүйесін қайта іске қосады.

"Конституцияға өзгерістер енгізу тәртібі неғұрлым жетілдірілген және демократиялық құқықтық нысанға ие болады. Қолданыстағы Конституцияға сәйкес, Парламент Негізгі заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізе алады, бұл бізде бірнеше рет болған. Жаңа жоба бойынша Конституцияға кез келген өзгерістер мен толықтырулар бүкілхалықтық референдумның нәтижелері бойынша ғана енгізілуі мүмкін", - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Бұл, оның айтуынша, болашақта жекелеген саяси топтардың мүддесі үшін негізсіз Конституциялық түзетулердің алдын алуға мүмкіндік береді.

"Президенттігімнің басынан бастап мен ел өміріндегі барлық маңызды мәселелердің халықтық талқылау елегі арқылы өтуіне және республикалық референдумдарда шешілуіне сөзбен және іспен қарадым. Бұл менің мызғымас ұстанымым. Естеріңізге сала кетейін, 1995 жылы қабылданған референдум туралы Конституциялық Заң алғаш рет 2022 жылы ғана іске қосылды. Алдағы бірнеше күннен кейін референдум осындай қысқа мерзімде үшінші болады",-деді Қасым-Жомарт Тоқаев.