Қазақстан 2026-2035 жылдарға арналған биоалуантүрлілік Тұжырымдамасын қабылдады

Тұжырымдаманы қабылдау тараптарды ұлттық стратегияларды әзірлеуге міндеттейтін 1994 жылы ратификацияланған биологиялық әртүрлілік туралы Конвенция шеңберінде Қазақстанның міндеттемелерін орындауға бағытталған. Сонымен қатар, Тұжырымдама 2050 жылға қарай табиғатпен үйлесімділікті қалпына келтіру векторын белгілейтін Куньмин-Монреаль жаһандық биоәртүрлілік бағдарламасының өршіл мақсаттарын жүзеге асыруға негіз болады.

Тұжырымдама-бұл болашаққа салынған инвестиция, ұлттық және халықаралық міндеттемелерді орындау үшін көпжылдық жүйелі жұмыстың жемісі.

Сарапшылардың, ғылыми қоғамдастықтың күш-жігерін шоғырландырудың және Қазақстандағы БҰҰ Даму бағдарламасымен әріптестіктің арқасында еліміздің ормандылығын ұлғайтуды, ормандарды өрттен қорғау, табиғи ресурстарды орнықты пайдалану және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жүйесін дамыту жөніндегі іс-шараларды іске асыруды қоса алғанда, Биоәртүрлілікті қорғау жөніндегі практикалық шараларды жоспарлау үшін негіз болатын теңдестірілген және өршіл құжат дайындалды.

Тұжырымдама елдің әл-ауқаты мен тұрақты дамуының негізі ретінде табиғи байлықты сақтаудағы басты компас болады.

Тұжырымдама Мемлекет басшысының бастамаларын тікелей қолдайды және "Таза Қазақстан"қағидаттарын іске асырады. Оның идеологиясы көзқарасты түбегейлі өзгерту болып табылады: зиянға жауап беруден белсенді басқаруға көшу және табиғи капиталдың таза өсуін қамтамасыз ету.

Конституциялық реформаның қисынды жалғасы болып табылатын құжат нақты нысаналы индикаторларды және басым бағыттарды іске асыру жөніндегі нақты шараларды белгілейді.

"Биоәртүрлілікті сақтау-бұл біздің планетамыздың болашақтағы өміршеңдігін анықтайтын ұжымдық жауапкершілік. Бұл құжатты қабылдау экожүйелердің тұрақтылығын арттыруға және елдің табиғи байлығын болашақ ұрпақ үшін сақтауға мүмкіндік береді", — деп атап өтті БҰҰДБ Қазақстандағы Тұрақты өкілінің орынбасары Сухроб Ходжиматов.

Қабылданған Тұжырымдама ЖЭҚ қаржылық қолдауымен және Ұлттық сараптамалық қоғамдастықтың қатысуымен іске асырылатын жоба шеңберінде Қазақстандағы БҰҰДБ қолдауымен Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің кең сектораралық жұмысының нәтижесі болды.

"Тұжырымдаманы бекіту мемлекеттік органдардың, ғылыми қоғамдастықтың және қоғамдық ұйымдардың бірлескен жұмысының нәтижесі болды. Оны әзірлеу барысында халықаралық тәсілдер мен ұсынымдарды ескере отырып, негізгі ұлттық басымдықтарды айқындау бойынша ауқымды жұмыс жүргізілді. Қазақстанның табиғатты қорғау қоғамдастығын осы маңызды стратегиялық құжаттың қабылдануымен құттықтаймын", - деп атап өтті Қазақстанның биоалуантүрлілігін сақтау қауымдастығының директоры Вера Воронова.

Тұжырымдама 8 негізгі бағытты және 13 нысаналы индикаторды қамтиды.

Біріншісі-бірыңғай экологиялық желіні және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жүйесін дамыту, өйткені мұндай аумақтарды құру өсімдіктер мен жануарлар дүниесі объектілерін сақтаудың ең пәрменді тетігі және жалпы әлемдік тәжірибесі болып табылады.

Жалпы, 2035 жылға қарай ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың аумағын 31 млн гектардан 33,2 млн гектарға дейін ұлғайту көзделуде.

Екіншісі-ормандардың өсімін молайтуды қорғаудың тиімділігін арттыру, тұрақты орман пайдалануды дамыту.

Қолда бар ормандарды сақтай отырып және орман дақылдарын отырғызу көлемін ұлғайта отырып, елдің орманмен жабылған аумағын 14,7 млн гектарға дейін жеткізу жоспарлануда (қазіргі уақытта бұл алаң 13,9 млн.гектарды құрайды).

Ағаш ресурстарын ұтымды пайдалану маңызды бағыт болып табылады. Тұжырымдамада 2035 жылға қарай ағаш өңдеу саласының өнімін шығаруды бес есеге ұлғайта отырып, отандық сүректі тереңдетіп қайта өңдеуді енгізу көзделеді.

Үшіншісі-жануарлар дүниесін мониторингілеу, қорғау және орнықты пайдалану жүйесін жетілдіру.

Бұл ретте тұжырымдамада Қызыл кітапқа енген жануарларды сақтауға және орнықты өсіруге, сондай-ақ аң аулау объектілері болып табылатын жабайы жануарларды (оның ішінде трофейлік жануарларды) орнықты пайдалануға бағытталған бірқатар іс-шаралар көзделеді.

Төртіншісі-ихтиофауна және табиғи балық ресурстары. Бұл тәуекелдердің барлық түрлерін бақылау және терең зерттеу жұмыстарын күшейтуді қажет ететін салалар.

Бесінші және алтыншы бағыттар-өсімдіктер әлеміндегі жұмыстардың үлкен блогын, сондай-ақ жайылымдардың деградациясы сияқты өткір проблеманы қамтиды. Мониторинг, түгендеу және озық ғылыми негізделген шешімдерді қолдану-бұл қазіргі қиындықтарға қарама — қайшы келетін нәрсе.

Соңғы екі бағыт биоәртүрлілікті сақтау мен тұрақты пайдаланудың бүкіл жүйесінің негізі және негізі болып табылады. Биоалуантүрлілік туралы барлық деректерді жинау және жүйелеу, индикаторлардың тиімді жүйесін құру осы бағытта ұзақ мерзімді стратегия құруға мүмкіндік береді.

Биология ғылымдарының кандидаты Александр Бербердің пікірінше, биоалуантүрлілік саласындағы ұлттық міндеттерді айқындау және тұжырымдамалық құжатты бекіту мемлекеттік органдардың, халықаралық және үкіметтік емес ұйымдардың, жеке сектордың сирек кездесетін, негізгі түрлерді ғана емес, сонымен бірге барлық биоәртүрлілікті сақтау мен қалпына келтірудегі күш-жігерін біріктіруге мүмкіндік береді, өйткені бұл шаралар тек қорғау шараларымен ғана емес, сонымен қатар тіршілік ету ортасын қорғау.

Қабылданған Тұжырымдама Қазақстанның Орталық Азиядағы табиғатты қорғау саласындағы көшбасшылығын нығайтады және тұрақты және үйлесімді болашақты құруға бағытталған жаңа ұлттық және халықаралық әріптестіктер үшін платформа жасайды.