Аудит Қазақстанның цифрлық қаржысындағы іркілістерді ашты

Бюджеттік процеске цифрлық құралдарды енгізу елдің цифрлық трансформациясының маңызды бөлігі ретінде қарастырылады. Заманауи технологиялар нақты уақыт режимінде қаржы ағындарын бақылауға, адам факторының әсерін азайтуға және басқару шешімдері үшін аналитикалық базаны қалыптастыруға мүмкіндік береді. Дәл осы функциялар ҚР Қаржы министрлігінің ведомстволық бағынысты ұйымы "электрондық қаржы орталығы" АҚ-ға жүктелген.

"Сонымен қатар, ВАП жүргізген аудит нақты шаралар қабылдауды талап ететін бірқатар кемшіліктер мен жүйелік проблемаларды анықтады. Атап айтқанда, стратегиялық басқарудағы олқылықтар тіркелді. 2023-2024 жылдардағы даму жоспарларының орындалуы туралы есептілік жоқ, нысаналы көрсеткіштердің бір бөлігіне қол жеткізілмейді, ал ішкі аудит қызметінің іс - шаралары не толық көлемде, не белгіленген мерзімдерді бұза отырып іске асырылады", - деп жүргізілген тексеру нәтижелерін анықтады.

Бюджеттік процестің интеграторы ретіндегі ХЭҚ жұмысы қанағаттанарлық деп бағаланды. Алайда, аудиторлар тез өзгеретін цифрлық орта жағдайында қызметтің тиімділігі мен басқару шешімдерінің сапасына теріс әсер етуі мүмкін ішкі нормативтік құжаттарға назар аударды.

"Тексеру барысында баға белгілеу мәселелеріне ерекше назар аударылды. ХЭҚ көрсететін қызметтердің құнын есептеу кезінде әртүрлі тәсілдерді қолдану фактілері анықталды. Аудиторлар құнның дұрыс қалыптаспау тәуекелдерін азайту және қаржылық операциялардың ашықтығын арттыру үшін бағаларға сараптама жүргізуді және жұмыстар мен қызметтердің бөлек есебін енгізуді талап етті", - деп атап өтті ВАП.

Маңызды ескертулер ақпараттық қауіпсіздікке де қатысты. Негізгі талаптардың бұзылуы сүйемелдеудегі және сенімгерлік басқарудағы ақпараттық жүйелерде, сондай-ақ "электрондық коммерциялық сатып алу"АЖ-да анықталды. Бұл ретте бірқатар цифрлық жүйелер ресми түрде әлі де тәжірибелік пайдалану сатысында болғанына қарамастан, толыққанды жұмыс режимінде пайдаланылады.

"Аудит сонымен қатар жекелеген ақпараттық жүйелердің жұмысына рұқсатсыз араласу шарттарын анықтады. "Электрондық мемлекеттік сатып алу"жүйесіне техникалық өзгерістер енгізудің 600-ден астам жағдайы тіркелді. Атап айтқанда, тәжірибе мен рұқсат құжаттарын тексеруді өшіретін өзгерістер болды. Аудиторлардың пікірінше, мұндай өзгерістерді басқаруға ХЭҚ тәсілдері бақылауды айтарлықтай жетілдіруді және күшейтуді талап етеді",-деп атап өтті ВАП баспасөз қызметі.

Цифрлық платформалардың сапалы және қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін аудиторлар Қаржы министрлігіне басқару, бақылау және ақпараттық қауіпсіздік мәселелерін қоса алғанда, электрондық қаржы орталығының қызметіне көбірек көңіл бөлуді ұсынды.

Жалпы, мемлекеттік аудит қорытындысы бойынша 566 млн теңгеге қаржылық бұзушылықтар анықталды. Бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау және пайдалану 13,5 млрд теңгені құрады. Барлық анықталған проблемалық мәселелер бойынша жоғары аудиторлық Палата тиісті ұсынымдар мен тапсырмалар әзірледі, олардың орындалуы толық аяқталғанға дейін бақылауда болады.