Жалпы түркі әліпбиіне көшу дайындық сатысында қалып отыр

Филолог Нұрбол Сәдуақас жалпы түркі әліпбиі халықтарға бір-бірінің мәдени мұрасын: көркем әдебиетті, ғылыми еңбектерді еш қиындықсыз оқуға көмектеседі деп есептейді. Бірыңғай түркі әліпбиін құру туралы бастаманы Қазақстан, Қырғызстан, Әзірбайжан, Өзбекстан және Түркия кіретін түркі мемлекеттері Ұйымы жанындағы арнайы комиссия қабылдады.

Нұрбол Сәдуақас, филолог:

Банктердің атаулары, машиналардың маркалары, жарнамалар-мұның бәрі бұрыннан латын әріптерімен жазылған. Бұл дегеніміз, халық латын әліпбиін бұрыннан қолданып келеді, сондықтан ғылыми қауымдастық жалпы алфавит туралы айтады. Болашақта егер ол құрылса, бұл сауаттылықты арттырады, туысқан халықтарға бір-бірінің әдебиетін зерттеуге көмектеседі.

Сарапшылар әліпбиді енгізуде ешқандай проблемалар туындамауы керек, өйткені бұған дейін көп жылдық жұмыс болған. Бұл идея алғаш рет 1991 жылы Ыстамбұлда өткен Түркі халықтарының жиналысында айтылды. Ахмет Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институты директорының орынбасары Құралай Кудеринова жалпы түркі әліпбиін түркі халықтары үшін ортақ база деп атайды. Яғни, осы базадағы әріптерді қолданыстағы алфавитте қолдануға болады. Бұл Боден әліпбиінің бәрінде жалғыз екенін білдірмейді, деп атап өтті профессор.

Құралай КУДЕРИНОВА, Ахмет Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институты директорының орынбасары:

Жалпы түркі әліпбиіне сәйкес өз әліпбиіне өзгерістер енгізуге болады, не егер біз әлі латын тіліне ауыспаған болсақ немесе оған ауысқысы келетін халықтар болса, олар ортақ базадан әріптер ала алады. Әріптерді өздері жасаудың қажеті жоқ, осы мақсатта осы алфавит жасалды.

Бүгінгі таңда елімізде жаңа әліпби енгізілетін нақты мерзімдер жоқ. Бірақ дайындық жүріп жатыр және бұл уақытты қажет етеді, дейді лингвистер. Белгілі бір қадамдар жасалды: Түркі академиясы Бірыңғай әліпбиде Абай Құнанбаевтың "Қара сөздері" және Шыңғыс Айтматовтың "Ақ пароход" атты екі кітабын шығарды. Қараша айында олар Анкарада таныстырылды.