2026 жылы су тапшылығы болуы мүмкін: фермерлерге ылғал сүйгіш дақылдарды қысқарту ұсынылады

Үкімет баспасөз қызметінің мәліметінше, Премьер-Министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев өңірге су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітовпен және ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровпен алдағы вегетациялық кезеңге дайындық, ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқаптарын әртараптандыру және су үнемдеу технологияларын енгізу мәселелері бойынша фермерлермен кездесу үшін келді.

"Кездесуде Сырдария өзені бассейніндегі судың аздығы жағдайындағы ағымдағы ахуал талқыланды. Нарын-Сырдария каскадына су ағыны айтарлықтай төмендеді. Бұл келесі жылы вегетациялық кезеңде су тапшылығы қаупін тудырады. Салдарын азайту мақсатында су ресурстары министрлігі Су қоймалары жұмысының бірнеше болжамды режимдерін әзірледі, ең аз ағынмен ресурстарды қайта бөлу және лимиттерді түзету қажет болатын сценарийлер анықталды", - делінген хабарламада.

Су ресурстары шектеулі жағдайларда аграрлық өндірістің өнімділігін арттыру және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығы министрлігі ылғал сүйгіш дақылдар алқаптарын қысқарту және құрғақшылыққа төзімді және суды аз тұтынатын дақылдарды енгізу шеңберінде егіс алқаптарын әртараптандыру жөніндегі жұмысты жалғастыруда.

Барлық су пайдаланушыларды тапшылықсыз сумен қамтамасыз ету және Сырдария өзенінің төменгі ағысындағы төтенше жағдайлардың алдын алу үшін 2026 жылы Қызылорда облысындағы күріш дақылдарының ауданы 70 мың гектардан аспауы тиіс.

"Айта кету керек, егіс алқаптарының жыл сайынғы қысқаруына қарамастан орташа өнімділік өсуде (2024 жылы гектарына 58 центнер, 2025 жылы гектарына 80 мың гектарға 58,1 центнер). Бұған күріштің жаңа сорттарын енгізу және заманауи техниканы қолдану ықпал етеді",-деп атап өтті Үкіметтің баспасөз қызметі.

Сондай-ақ, өңірде су үнемдеу технологияларын қолдана отырып, егіс алқаптары өсуде. Судың жоғалуын болдырмау үшін өрістерде лазерлік туралау жүргізіледі. Бұл шара су шығынын 20% - ға дейін төмендетуге және өнімділікті арттыруға мүмкіндік береді. Биыл 60 мың га күріш алқабы тегістелді.

Заманауи су үнемдеу технологияларын енгізу тәуекелдерді азайтады және АӨК-нің тұрақты дамуын қамтамасыз етеді. Бүгінде елімізде оларды 500 мың гектардан астам пайдалануда, ал 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 1,3 млн гектарға жеткізу жоспарлануда – бұл барлық суармалы жерлердің 70% - ға жуығы. Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін Үкімет субсидиялау мәселелерін шешуді қоса алғанда, кешенді шаралар қабылдайды. 2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджет шеңберінде инвестициялық шығындарды өтеуге жалпы трансферттер көзделген, ал қаржыландыру көлемі 215 млрд теңгеге дейін ұлғайтылды.

"Алдағы вегетациялық маусымда су ағынының күтілетін айтарлықтай төмендеуі жағдайында ылғал үнемдейтін технологиялар тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғау құралдарымен қатар өсімдік шаруашылығы жүйесінің міндетті элементі болуға тиіс. Қызылорда облысының әкімдігі су ресурстары және ирригация министрлігімен, Ауыл шаруашылығы министрлігімен және ғылыми ұйымдармен бірлесіп инновациялық препараттарды қолдану үшін кемінде 100 га жер учаскесін анықтап, оларды жергілікті бюджет есебінен одан әрі қаржылық қолдауды қамтамасыз етуі қажет", – деді Қанат Бозымбаев.

Сондай-ақ, кездесуде фермерлерге су пайдаланудың ашықтығын қамтамасыз ету және су ресурстарын есепке алуды одан әрі цифрландыру үшін биллингтік жүйені енгізу туралы айтылды. Бұл фермерлерді сумен қамтамасыз етудің толық циклін біріктіретін Бірыңғай цифрлық платформа: өтініш беру мен келісімшарт жасасудан бастап нақты тұтынуды есепке алуға және одан кейінгі төлемге дейін. Жүйе процестерді оңтайландырады, судың мөлдір таралуын және есептеулерді, сондай-ақ нақты көлемдердің нақты есебін қамтамасыз етеді.

Вегетациялық кезең басталғанға дейін Қызылорда облысының әкімдігіне аграршылар арасында тиісті түсіндіру жұмыстарын жүргізу тапсырылды.

"Қазсушар" РМК ылғал сүйгіш дақылдарға бекітілген лимиттерге қатаң сәйкес суару суын беруге шарттар жасасуды қамтамасыз етуді тапсырды. Сондай-ақ, құқық қорғау органдарымен бірлесіп алдағы вегетациялық кезеңде судың "қара нарығына" қарсы күресті күшейту.

Су шаруашылығы жағдайы өзгерген кезде су ресурстары және ирригация министрлігіне 2026 жылғы 1 ақпанға дейін ауыл шаруашылығы министрлігіне 2026 жылғы вегетациялық кезеңге өңірлер бойынша су тұтыну лимиттерін жіберу тапсырылды. Ал ауыл шаруашылығы министрлігі 2026 жылғы 1 наурызға дейін ылғал сүйгіш дақылдардың егіс құрылымын суармалы судың нақты қолжетімді көлеміне сәйкес түзетуді қамтамасыз етсін.