Қазақстандықтарды есірткіге қолжетімді экспресс-тесттермен қамтамасыз ете бастауы мүмкін

Ішкі істер, денсаулық сақтау, мәдениет және ақпарат министрлерінің, ағартудың бірінші вице-министрінің Қауіпсіздік Кеңесінің отырыстарында берілген тапсырмаларды, сондай-ақ ҚР Үкіметі жанындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі ведомствоаралық комиссияның шешімдерін іске асыру туралы баяндамалары тыңдалды.

Премьер-министр нашақорлық пен есірткі қылмысы жүйелі және ведомствоаралық тәсілді талап ететін ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін өткір проблемалар болып қала беретінін атап өтті.

"Мемлекет басшысы жариялаған" заң және тәртіп " қағидатын қамтамасыз ету қоғамның орнықты дамуының, құқықтық тәртіпті нығайтудың және азаматтардың құқықтарын қорғаудың маңызды шарты болып табылады. Мемлекеттік органдар нашақорлықтың алдын алу және есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл бойынша үлкен жұмыс жүргізуде. Бірқатар заңдар қабылданды, бейінді институттар мен инфрақұрылым құрылуда, осы саладағы халықаралық ынтымақтастық кеңеюде. Бұл жұмыс жалпыұлттық сипатқа ие болуы тиіс", — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Бүгінгі таңда Қазақстанда нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрестің 2026-2028 жылдарға арналған Кешенді жоспары әзірленуде, онда жаңа стратегия мен тәсілдер салынатын болады. Жастар арасында, оның ішінде NEET санатында — оқымайтын және жұмыс істемейтін жастар арасында алдын алуға ерекше назар аударылады. Бұқаралық спорт мүмкіндіктерін белсенді пайдалану қажеттілігі атап өтілді.

Ішкі істер министрі Ержан Сәденов есірткінің интернет-саудасына қарсы іс-қимыл жөніндегі жұмыстың жанданғаны туралы баяндады. "Кибернадзор" жүйесінің көмегімен анықталған және бұғатталған сайттар саны 11 есеге өсті — барлығы 26,5 мыңнан астам интернет-ресурстар. 35 мыңнан астам карт-шот бұғатталды, 4 мыңнан астам адам қылмыстық жауапкершілікке тартылды. Ағымдағы жылдың 9 айында 6 210 есірткі құқық бұзушылық анықталды, 26,1 тонна есірткі тәркіленді.

Премьер-министр ІІМ-ге жыл соңына дейін әкімдіктердің есірткі құқық бұзушылықтарының алдын алу жөніндегі қызметін бағалаудың алғашқы жалпыланған рейтингін дайындауды тапсырды.

Денсаулық сақтау министрлігі есірткіге тәуелді адамдарды емдеу мен оңалтудың тиімділігін арттыруға бағытталған шараларды қабылдауда-наркология бойынша клиникалық хаттамалар қайта қаралды және емдеу сапасының халықаралық бағдарламасы енгізілуде.

ІІМ ұсынысы шеңберінде мәдениет және ақпарат Министрлігімен, отандық өндірушілермен бірлесіп, халықты есірткіге арналған қолжетімді экспресс-тесттермен, оның ішінде әлеуметтік осал топтар үшін өтеусіз негізде қамтамасыз ету мәселесін пысықтау тапсырылды. Бұл бастапқы тұтыну фактілерін анықтайтын алдын алу шарасы болады. Сондай-ақ, бір ай ішінде жеке наркологиялық оңалту орталықтарының қызметін реттеудің құқықтық тәсілдерін әзірлеу талап етіледі.

Білім беру желісі бойынша профилактикалық жұмыс жүргізіледі: тәрбиелік функцияларды педагог-психологтар мен әлеуметтік педагогтарды қоса алғанда, 360 мың педагог орындайды, қауіпсіздік сабақтарымен оқушылардың 100% қамтылған, ата-аналарды педагогикалық қолдаудың 6,8 мың орталығы жұмыс істейді. Сондай-ақ тиісті әдістемелік ұсынымдар әзірленді.

Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева есірткіге қарсы насихат бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы баяндады. Олжас Бектенов ақпараттық жұмысты күшейтуді тапсырды және профилактикалық жұмыста насихаттаудың заманауи нысандары мен әдістерін қолдану қажеттілігіне назар аударды. Танымал онлайн-платформаларда, кинотеатрларда, қоғамдық көліктерде және азаматтардың жаппай болатын орындарында әлеуметтік жарнаманы орналастырудың маңыздылығы атап өтілді.

Бұдан басқа, мәдениет және ақпарат, жасанды интеллект министрліктері Ұлттық қауіпсіздік комитетімен бірлесіп, мақсатты жарнама мен есірткі сайттарын анықтауға және автоматты түрде бұғаттауға белсенді түрде қосылуы қажет.

Синтетикалық есірткінің жаңа түрлерін анықтау үшін Әділет министрлігі Сот сараптамасы органдарын заманауи жабдықтармен жарақтандыру, сарапшыларды іріктеу және даярлау, сондай-ақ рәсімді жетілдіру және сараптама жүргізу уақытын оңтайландыру жөн.

Шекарадағы өткізу пункттері қазіргі заманғы тексеру құралдарымен, шекаралық бақылау мен радиомониторингтің техникалық құралдарымен қамтамасыз етілетін болады.

Өңірлердің әкімдеріне нашақорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі облыстық штабтарды басқару және ағымдағы жылдың қазан айының соңына дейін жергілікті жағдайлар мен бюджеттердің мүмкіндіктерін ескере отырып, нашақорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі нақты шараларды әзірлеу тапсырылды.

Премьер-министр бұл шаралардың барлығы кешенді жоспарда көрініс табуы тиіс екенін атап өтті.

Отырыс қорытындысы бойынша штабтың 2026 жылға арналған жұмыс жоспары мақұлданды.