Қазақстанда автосақтандыру ережелері өзгереді: ЖКО кезінде сақтандыру төлемдері қалай өседі

Өзгерістер мен толықтырулар "көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы" және "тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы"екі заңға жоспарланады.

Меншік иелері мен тасымалдаушылардың жауапкершілігі әр түрлі.

КО иелеріне келетін болсақ, "көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы" ҚР Заңының 24-бабының 1-тармағын мынадай редакцияда жазу ұсынылады.

Сақтандырушының бір сақтандыру жағдайы бойынша жауапкершілігінің шекті көлемі (сақтандыру сомасы) әрбір жәбірленушінің өміріне немесе денсаулығына келтірілген және:

- өлім – 4000 (2000) айлық есептік көрсеткіш;
- мүгедектікті белгілеу:
- бірінші топ – 3 200 (1600) АЕК;
- екінші топ - 2 400 (1200) АЕК;
- үшінші топ – 1000 (500) АЕК;
- баладағы мүгедектік-2000 (1000) айлық есептік көрсеткіш;
- мүгедектік белгіленбей мертігу, жарақат алу немесе денсаулықтың өзге де зақымдануы - 300 айлық есептік көрсеткіштен аспайды. Бұл ретте стационарлық емдеудің әрбір күні үшін сақтандыру төлемінің мөлшері кемінде 2 айлық есептік көрсеткішті құрауға тиіс.

Бір жәбірленушінің мүлкіне келтірілген зиян үшін сақтандырушының жауапкершілігінің шекті көлемі – келтірілген зиян мөлшерінде, бірақ 1200 АЕК-тен аспайды. Егер жәбірленушілер екі және одан көп болса – әрбір жәбірленушіге 1200 АЕК-тен аспайтын мөлшерде. Бұл ретте барлық жәбірленушілерге сақтандыру төлемдерінің жалпы мөлшері 4000 айлық есептік көрсеткіштен аспауға тиіс.

Тиісінше 600 және 2000 АЕК болды.

Көріп отырғаныңыздай, сақтандыру төлемдері дәл екі есе өсті. Заң жобасы авторларының түсіндірмелері: сақтандыру төлемдерінің қолданыстағы мөлшері ЖКО-дан кейін зардап шеккендерді емдеу және оңалту шығындарын өтемейді. Дауласу қиын.

Тағы не маңызды?

Сақтандырушы немесе ол тартқан бағалаушы жүргізген зиян мөлшерін бағалау нәтижелерімен келіспеген жағдайда, мүлікке келтірілген зиянның мөлшерін бағалау үшін азаматтардың тәуелсіз сарапшыға жүгіну құқығын белгілейтін толықтырулар (Заңның 22-бабының 3-1-тармағы) енгізілді.

Сақтандыру компаниясының Сақтандырылған тұлғаның қайтыс болуы туралы ақпарат алғаннан кейін сақтандыру төлемін алушыларды анықтау үшін шаралар қабылдау және оларды o алу мүмкіндіктері туралы хабардар ету жауапкершілігі көзделген (Заңның 9-бабының 5-1-тармағы). Іс жүзінде пайда алушылар (жәбірленуші қайтыс болған жағдайда асырауындағылар) кейде сақтандыру төлемін алу құқығы туралы білмейді.

Осыған ұқсас нормалар "тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы"ҚР Заңына ұсынылып отыр. Айырмашылығы-денсаулық пен өмірге зиян келтіргені үшін сақтандыру төлемдерінің шекті көлемі мұнда көбірек (және мүлікке келтірілген зиян үшін мүлдем қарастырылмаған). Мысалы, жолаушының өлімі үшін-кемінде 5000 АЕК (көлік иелері сияқты 4000 емес). ЖКО нәтижесінде бірінші топтағы мүгедектік немесе мүгедектігі бар бала анықталған кезде – 5000 АЕК.

Айтпақшы, бенефициарлар туралы (сөз, әрине, бұл тұрғыда орынсыз, бірақ сіз мәтіннен тастай алмайсыз). Пайда алушыны айқындаудың қолда бар тұжырымы (Заңның 21 – бабының 4 – тармағында) мұрагерлердің-жәбірленуші қайтыс болған жағдайда-тиісті сақтандыру төлемін алуға құқықтарын шектейді.

Қазір заңнаманың жалпы нормаларына сәйкес, атап айтқанда АК – нің 940-бабына сәйкес, жәбірленушінің асырауында болған адамдар ғана-асыраушысының қайтыс болуына байланысты. Бұл мүгедек немесе бала күтіміне байланысты жұмыс істемейтін отбасы мүшелері, сондай-ақ кәмелетке толмаған балалардың өздері.

Егер марқұмның асырауында адам жоқ деп есептесек, онда тиісті сақтандыру төлемі төленбейді және сақтандыру компаниясының кірісіне айналады. Ұсынылып отырған норма (Заңның 21-бабының 4-тармағына жаңа абзац) ЖКО кезінде қаза тапқан мұрагерлердің мүдделерін қорғауға мүмкіндік береді:

"Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жәбірленушінің қайтыс болуына байланысты зиянды өтетуге, зиянды өтетуге және сақтандыру төлемін алуға құқығы бар адамдар болмаған жағдайда – жәбірленушінің жұбайы, ата-анасы, балалары болады".

Заң жобасы Мәжіліске 2025 жылғы 6 қазанда келіп түсті.