Скендер Сыла: ДДҰ Қазақстандағы жабық жерлерде кальяндарға тыйым салуды қолдайды

 

- Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Қазақстанның жабық қоғамдық орындарда кальян шегуге тыйым салу туралы шешімін толық қолдайды. Кальян түтінінен таза қоғамдық орындарды қамтамасыз ету зиянды заттардың әсерін азайтады, темекіні тұтынумен байланысты аурулардың дамуына жол бермейді және барлығына, әсіресе балалар мен темекі шекпейтіндерге сау орта құруға ықпал етеді.

 

 

- Бұл қауіпті қате түсінік. Су түтігі арқылы кальян шегу көбінесе темекіге қауіпсіз балама ретінде қате қабылданады. Дегенмен, кальян да темекі өнімі болып табылады және ғылыми дәлелдер бір мәнді: кальян түтінінде улы және канцерогенді заттар, соның ішінде көміртегі тотығы, ауыр металдар және полициклді хош иісті көмірсутектер бар. Бұл заттар темекі шегетіндер үшін де, екінші темекі түтініне ұшырағандар үшін де денсаулыққа үлкен қауіп төндіреді. Темекі түтінін тұтынудың қауіпсіз деңгейі жоқ. Кальянның жастар арасында танымалдылығының артуы ерекше алаңдаушылық туғызады, оған хош иісті темекі, әлеуметтік желілерде ілгерілеу және мекемелердің мәдениеті ықпал етеді. Бұл тенденция темекіге қарсы күресте ондаған жылдар бойы ілгерілеуді жоққа шығаруы мүмкін. Сондықтан қоғамдық орындарда кальян шегуге тыйым салуды сақтау өте маңызды.

 

 

- Кальян шегу бірқатар аурулармен байланысты, соның ішінде өкпе рагы, жүрек-қан тамырлары аурулары, респираторлық патологиялар, сондай-ақ жүктілікке жағымсыз әсерлер. Ол сондай-ақ никотинге тәуелділіктің дамуына ықпал етеді. Кальянның пассивті темекі шегуі кез келген басқа темекі шегу сияқты зиянды. Әсіресе осал балалар, жүкті әйелдер және созылмалы аурулары бар адамдар.

 

 

- Қазақстан темекіге қарсы күрес жөніндегі ДДҰ негіздемелік конвенциясының қатысушысы болып табылады және кальян оның қолданылу аясына кіреді. Қолданыстағы тыйымның күшін жою елдің халықаралық міндеттемелеріне қайшы келеді. Қазақстан өзін темекіге қарсы күрес саласындағы өңірлік көшбасшы ретінде танытты және бұл көшбасшылық мәртебені сақтау қажет. ДДҰ барлық азаматтардың денсаулығы мен әл-ауқатын жақсарту үшін техникалық қолдау көрсетуге және ғылыми деректер беруге дайын.

 

 

- Қысқа мерзімді экономикалық пайда көбінесе бірінші орынға қойылғанымен, олар темекіні тұтынумен байланысты аурулардан туындаған ауқымды және ұзақ мерзімді экономикалық және әлеуметтік шығындармен салыстырғанда шамалы. Адам өміріндегі шығындар, еңбекке қабілеттіліктің төмендеуі және денсаулық сақтау жүйесіндегі жүктеме кез-келген коммерциялық пайдадан едәуір асып түседі. Қыркүйек айының соңында жарияланатын ДДҰ-ның бағалауы бойынша, тек 2021 жылы Қазақстанда мерзімінен бұрын өлім-жітім салдарынан өнімділік шығыны 4,2 миллиард АҚШ долларынан асты, ал тағы 2,8 миллиард доллар - жұқпалы емес аурулардан болатын алдын алуға болатын өлім-жітімге байланысты, олардың көпшілігі темекіні пайдаланумен тікелей байланысты. Халықтың денсаулығын сақтау коммерциялық мүдделерден жоғары болуы керек.

 

 

- Бұқаралық ақпарат құралдары мен азаматтық қоғам-халықты кальян шегудің зияны туралы хабардар етудегі негізгі серіктестер. Біз журналистерді, педагогтар мен қоғам қайраткерлерін фактілермен бөлісуге, халықтың денсаулығын қорғауға бағытталған шараларды қолдауға және темекіге жауапкершілікпен қарауды қалыптастыруға шақырамыз. Біз бірге темекі эпидемиясының жаңа толқынының алдын аламыз.

 

Сондай-ақ, 2015 жылы ДДҰ су түтігін пайдаланып темекі шегу бойынша ғылыми - консультативтік құжат дайындағанын атап өтейік-бұл ДДҰ-ның темекі өнімдерін реттеу жөніндегі тиісті құжатының екінші басылымы. Құжат бірнеше жыл бұрын жарияланғанына қарамастан, ол бүгінгі күнге дейін өзекті болып қала береді. Ол кальянның танымалдылығының артуы және оның денсаулыққа ықтимал әсері туралы алаңдаушылықты көрсетеді. Бұл ақпарат ДДҰ-ға мүше мемлекеттер мен зерттеу ұйымдарына кальян шегудің зияны туралы толық түсінік алуға көмектеседі.