МӘМС туралы жаңа заң: үкімет денсаулық сақтаудың қаржылық тұрақтылығын қалай нығайтады

Қазір әрбір азамат үшін медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттыру жұмыстары жүргізілуде. Ол басты мақсатқа – азаматтардың өмір сүру ұзақтығын арттыруға бағытталған. Ең маңызды қадам 2025 жылдың 14 шілдесінде Міндетті медициналық сақтандыру мәселелері жөніндегі жаңа Заңға қол қою болды.

"Халықтың денсаулығын сақтау біздің мемлекетіміздің ерекше басымдығы болып табылады және біздің міндетіміз – 2029 жылға қарай халықтың күтілетін өмір сүру ұзақтығының кемінде 77 жыл өсуін қамтамасыз ету. Жалпы, мақсатқа қол жеткізуге болады және жыл сайын оң динамика байқалады. 2024 жылдың қорытындысы бойынша өмір сүру ұзақтығы алғаш рет 75 жыл 4 айға жетті. Халық денсаулығының негізгі көрсеткіштерін жақсартуға Мемлекет басшысы мен Үкіметтің қолдауы мен тұрақты қатысуының арқасында қол жеткізуге болады", – деп атап өтті Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова.

Профилактикалық скринингтер мемлекет кепілдік берген медициналық қызметтер пакетіне енгізілген.

МӘМС жүйесі енгізілген сәттен бастап денсаулық сақтауды қаржыландыру үш есеге ұлғайды, бұл халықтың жоғары технологиялық және қымбат қызметтерге қолжетімділігін кеңейтуге мүмкіндік берді.

Енді барлық медициналық көмек екі бөлікке нақты бөлінген: елдің барлық тұрғындарына мемлекет кепілдік берген базалық пакет және сақтандырылған азаматтар үшін кеңейтілген сақтандыру пакеті.

"Ағымдағы жылдың 14 шілдесінде тегін медициналық көмек пен әлеуметтік медициналық сақтандырудың кепілдік берілген көлемінің пакеттерін нақты бөлуді көздейтін заңға қол қойылды. Барлық азаматтар үшін ең көп таралған әлеуметтік маңызы бар аурулар бойынша скринингтердің қолжетімділігі қамтамасыз етіледі сақтандыру мәртебесіне қарамастан, ағымдағы жылдан бастап 50 жастан асқан ер адамдар үшін қатерлі ісікті, жүрек-қан тамырлары ауруларын және ми қан айналымының жіті бұзылыстарын ерте анықтау үшін скринингтің жаңа түрлері енгізіледі. Осы заң шеңберінде әлеуметтік маңызы бар ауруларға күдік туындаған жағдайда тексерулер барлығына қолжетімді болады", - дейді Ақмарал Әлназарова.

МӘМС жүйесімен 2026 жылға қарай қосымша 1 млн астам адам қамтылатын болады

"Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы" заң Денсаулық сақтау жүйесінің қаржылық тұрақтылығын нығайту үшін бірқатар шараларды іске асыруды көздейді.

Азаматтардың әлеуметтік осал санаттарын МӘМС-пен қамтуды кеңейту: халықты барынша тарту мақсатында жүйеге жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік осал санаттардан азаматтар үшін жарналар төлеу тетігі енгізіледі. Бұл норманы іске асыру 2026 жылға қарай МӘМС жүйесімен қосымша 1 млн-нан астам адамды қамтуға мүмкіндік береді.

Жарналардың әділ жүйесін енгізу: әлеуметтік әділеттілік қағидатын сақтау үшін әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына аударымдар жүргізілетін табыстың жоғарғы шегі жойылады. Бұл тәсіл азаматтардың жүйеге пропорционалды үлесін қамтамасыз етеді және сала бюджетіне жылына қосымша 200 млрд теңгеге дейін әкеледі.

Мемлекеттік қаржыландыруды ұлғайту: жеңілдікті санаттағы 11 млн азамат үшін мемлекет жарналарының ставкаларын кезең-кезеңімен ұлғайту көзделген. Бұл шара 2030 жылға қарай қаржыландыруды 289 млрд теңгеге дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді.

Медициналық қызметтердің бірыңғай пакетін қалыптастыру: 2027 жылдан бастап тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) мен МӘМС пакеті арасындағы нақты айырмашылықты көздейтін бірыңғай пакет енгізілетін болады. Еліміздің әрбір тұрғыны қандай қызметтерге мемлекет кепілдік беретінін және қайсысы сақтандырумен қамтылатынын білетін болады.

Сондай-ақ, инфрақұрылымды жаңарту бойынша ауқымды жұмыстар жүргізілуде. "Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту" ұлттық жобасы аясында жоспарланған 655 ауылдық нысанның 538-і салынды.

Денсаулық сақтау жүйесінде кадрлық мәселелер де шешіледі. Мәселен, мысалы, "Педиатрия" мамандығы қалпына келтіріліп, 14 тапшы балалар мамандығы бойынша резидентура енгізілді.

Фармацевтика саласында Президенттің отандық өндірістегі дәрі-дәрмектердің үлесін 2029 жылға қарай 50% - ға дейін жеткізу туралы тапсырмасын орындау бойынша шаралар қабылдануда. Баға белгілеудің ашықтығын арттыру мақсатында шекті бағаларды қалыптастыру тетігі қайта қаралды: артық шығыстар алынып тасталды және генериктерге бағалар бастапқы препараттар құнының 30% - на дейін төмендетілді. Тек СК-Фармация сатып алатын жоғары шығынды 20 препарат бойынша шамамен 18 млрд теңге үнемделеді. Жалпы, ТМККК және МӘМС жүйесі шеңберінде шекті бағалардың 19% – ға, көтерме және бөлшек сауда сегменттерінде-30% - ға дейін төмендеуі күтілуде.

Референттік баға белгілеудің жаңа моделін енгізу бағаның 12% – ға төмендеуіне, ал жалпы экономикалық тиімділікке-шамамен 50 млрд теңгеге сенім артуға мүмкіндік береді.

Бұл қаражат қамтуды кеңейтуге және терапия сапасын жақсартуға бағытталады. Сондай-ақ, амбулаториялық дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету тізбесін оңтайландыру жүзеге асырылуда, бұл инновациялық препараттарды енгізу үшін ресурстарды босатуға мүмкіндік береді.