Алаяқтар мобильді банкингте жалған төлем шоттарын жасайды

Төлем шоты — "мемлекеттік органнан", логотип — нақты сияқты, ал төменгі жағында аударым сомасы. Мұның бәрі жалған. Қазақстанда банктік қосымшаларда жалған шоттар жасайтын алаяқтар жанданды. Схема қарапайым жұмыс істейді: алаяқтар жеке кәсіпкерлердің шоттарын жалға алады — сыйақы немесе "оңай табыс"уәдесі үшін. Онлайн шот-фактура жүйелеріне қол жеткізе отырып, салықтар мен айыппұлдарды шұғыл төлеуді сұрайтын жалған хабарламалар жіберіледі

КАЛИЛАЛЛО БАЙТАСОВ, Киберқауіпсіздік бойынша сарапшы:

- Салық қызметтері де, басқалар да есеп айырысу арқылы төлеуді сұрамайды, олар сіздің қарызыңыз бар екендігі туралы хабарлама жібереді. Сіз оны салық органдарының сайтында және осындай шоттарды ұсынатын басқа қызметтерде тексере аласыз.

Сарапшылар барлық берешектер тек ресми порталдарда және хабарламаларда көрсетілетінін еске салады. Сіз өзіңіздің деректеріңізді SMS — код арқылы жеке басын куәландыратын 1414 қысқа нөмірі бойынша тексере аласыз. Мамандар ескертеді: 2025 жылы банктер мен басқа да қаржы ұйымдарының клиенттеріне қызмет көрсететін медициналық мекемелер мен сервистерге қауіп төнеді. Нейрондық желілерді белсенді пайдалану арқылы алаяқтар барған сайын сенімді болып көрінеді.

ЕВГЕНИЙ ПИТОЛИН, DATASTAR басқарушы директоры, QAZTECH Альянсының ақпараттық қауіпсіздік комитетінің тең төрағасы:

- Қазірдің өзінде мемлекеттік тілде жалған байланыс орталықтары үшін жақсы құрылған мәтіндер пайда болуда. Қазақстандық тіл моделі неғұрлым көп дамитын болса, қазақ тілінде дипфейктер соғұрлым көп пайда болады, биыл медициналық деректерге көптеген шабуылдар болады, медицина сегмент ретінде цифрланады деген пікір бар.

Сандық сауаттылығы төмен пайдаланушылар ерекше тәуекелге ұшырайды.

АНАСТАСИЯ НОВИКОВА, тілші:

- Іс жүзінде алаяқтардың қоңырауларында көптеген адамдар жоғалады, әсіресе қарттар — алаяқтардың басты мақсаты. Алаяқтар сенімді сөйлейді, шұғылдықты талап етеді, кейде тіпті жақын адамның дауысына еліктеп, дауысты ауыстыру технологиясын қолданады. Сондықтан сарапшылар алаяқтардың әдеттегі амалдары туралы жадынаманы басып шығарып, оны телефонның немесе алдыңғы есіктің жанында көрінетін жерге қоюды ұсынады. Мұндай қарапайым шара еске түсіруі мүмкін: алдымен — ойланыңыз, содан кейін — әрекет етіңіз.