Оқиғалар лентасы

Кеше

02 тамыз

01 тамыз

Сауалнама

Қарағандылықтар, сіз супермаркеттерде азық-түлік бағасының өскенін байқадыңыз ба?

28% Әрине. Ол қазірдің өзінде қалтасын айтарлықтай ұрады;(549)
72% Мен айырмашылықты сезбедім/а(1403)

Қазақстанда қаңғыбас иттің шағуынан зардап шеккен залалды кім өтейді

Коллаж: Kazinform / Freepik

2 Мамыр, 202513:50

«Казинформ»

Жақында Қазақстанда қаңғыбас жануарлар мәселесі өзекті болып отыр. Бұл факт, ең алдымен, азаматтардың қауіпсіздігі мәселесін қозғайды, деп хабарлайды kazinform агенттігінің тілшісі.

Осыдан екі жыл бұрын еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуы жөніндегі кеңейтілген кеңесте Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстандықтардың қаңғыбас иттерден қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдауды тапсырды. Содан бері аз жұмыс болған жоқ. Алайда, қаңғыбас жануарлар азаматтар үшін әлі де алаңдаушылық тудырады. Ең алаңдатарлық салдардың бірі-адамдарды қараусыз қалған иттердің шағуы. Мұндай жағдайларға кім жауапты және жәбірленушіге келтірілген зиян үшін қалай өтемақы алуға болады?

Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының жауапкершілігі

Қазақстан Республикасында қараусыз қалған жануарларға қатысты мәселелерді реттеу жергілікті атқарушы органдарға жүктелген. Қарағанды облысы әкімдігінің бекітілген қаулысына сәйкес қаңғыбас жануарлардың саны мен қауіпсіздігін бақылау ветеринария басқармасында жатыр.

Қарағанды облысы ветеринария басқармасының мәліметінше, биыл облыстық бюджеттен қаңғыбас жануарлардың санын реттеуге 168,6 млн теңге бөлінді.

"Бүгінгі таңда барлық бағдарламалар бойынша Мемлекеттік сатып алулар тек Қарағанды, Теміртау, Шахтинск, Саран қалалары мен Абай ауданы бойынша өтті. Балқаш, Приозерск қалалары мен Ақтоғай, Бұқар Жырау, Қарқаралы, Нұра, Осакаров және Шет аудандары бойынша қызметтерге конкурстар қайта жарияланды. Үй жануарларын есепке алу үшін Қарағанды облысында ветеринариялық емдеу-профилактикалық қызметті жүзеге асыратын зоологиялық ұйымдарға, сондай — ақ субъектілерге "TANBA" ақпараттық есепке алу жүйесі пайдалануға берілді, - деп хабарлады ведомстводан.

Сондай-ақ, басқарманың мәліметінше, жыл басынан бері ұсталған 245 қаңғыбас иттің 219-ы анықталды, вакцинацияланды, зарарсыздандырылды және бұрынғы мекендеу орындарына шығарылды.

Сонымен қатар, қаңғыбас иттердің шабуылына қатысты түскен өтініштер бойынша басқарма мамандары 26 агрессивті итті ұстап алып, эвтанизациялады.

Жәбірленушіге қалай өтемақы алуға болады

1. Оқиға фактісін тіркеу

Дереу медициналық көмекке жүгіну және барлық жарақаттарды тіркеу маңызды. Сондай-ақ, оқиғаның құжаттық растамасын, мысалы, полициядан немесе басқа уәкілетті органдардан шабуыл жасау туралы актіні алған жөн.

2. Ветеринария басқармасына жүгіну

Жәбірленуші залалды өтеу туралы талаппен оқиға болған елді мекенде ветеринария басқармасына немесе осы басқарманың бөлімдеріне жазбаша шағыммен жүгінуге құқылы. Өтінішке медициналық құжаттар, емделуге арналған чектер, сондай-ақ басқа да растайтын құжаттардың көшірмелері қоса берілуі тиіс.

3. Сот талқылауы

Егер ветеринария басқармасы тарапынан ерікті өтемақы төленбесе, зардап шеккен адам денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы талап арызбен сотқа жүгінуге құқылы. Бұл ретте сотта қаңғыбас иттің шабуыл жасау фактісін және келтірілген залал мен шығыстарды дәлелдеу қажет болады.

Нені өндіруге болады

Заң бойынша өтемақы талап етілуі мүмкін:

емдеу шығындары;
денсаулықты қалпына келтіруге (оңалтуға)арналған шығыстар;
моральдық зиян;
ауыр зардаптар болған жағдайда-жоғалған табыс.

"Қаңғыбас жануарлардың проблемасы-бұл адамгершілік мәселесі ғана емес, сонымен бірге заңды жауапкершілік. Қазақстанда қаңғыбас иттердің шағуынан зардап шеккендердің залалды өтеуге толық құқығы бар. Алайда, өз мүдделеріңізді қорғау үшін сауатты әрекет ету және оқиғаның барлық мән — жайларын уақтылы жазып алу маңызды", - дейді "құқық сарапшысы 2018" заң консультанттары палатасының мүшесі Анна Латош.

Егер иттің иесі болса

"Иттің шағуы-денсаулықты сақтау және өз құқықтарын қорғау үшін жедел әрекет етуді қажет ететін қауіпті жағдай. Ең алдымен, алғашқы медициналық көмек көрсету және жарақаттануды тіркеу үшін 103 нөмірі бойынша жедел медициналық көмекке қоңырау шалу қажет. Осыдан кейін иттің иесін немесе оның қараусыз қалу фактісін анықтау үшін полицияға жүгіну керек", — дейді Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің "Студенттік заң клиникасының" өкілі Камила Сариева.

ҚР "жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы"Заңының 11-бабына сәйкес(2023 жылғы 1 қыркүйектегі редакцияда) барлық үй жануарлары мемлекеттік ветеринариялық ұйымдарда міндетті есепке алынуға жатады. Баспаналар, уақытша ұстау пункттері, Оңалту орталықтары мен питомниктер де иесіз жануарлардың есебін жүргізуге міндетті.

Қосымша, аталған заңның 21-бабына сәйкес, жануардың иесі немесе жауапты тұлға:

басқа адамдардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін бұзбай жануарларға жауапты қарауды қамтамасыз ету;
адамның немесе жануардың өмірі мен денсаулығына, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне зиян келтірмеу үшін қауіпсіздік шараларын қолдану.

Үй жануарларын күтіп-бағу және серуендету жөніндегі талаптар бұзылған жағдайда әкімшілік жауапкершілік көзделеді. ҚР "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" Кодексінің 407-2-бабына сәйкес кінәлі адамға айыппұл салынуы мүмкін: