Асыраушысынан айрылу бойынша жәрдемақы: қазақстандықтарға қандай жағдайларда төлемдер төленеді

ҚР ЕХӘҚМ әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің бас сарапшысы Фарида Бейсенбаева атап өткендей, туыстары мен жақындарының қайтыс болуына байланысты қазақстандықтар әлеуметтік қорғауға құқылы:

- асыраушысынан айрылу жағдайы бойынша оның асырауында болған қайтыс болған отбасының еңбекке жарамсыз мүшелеріне берілетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы;

- егер қайтыс болған адам міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінің (МӘМС) қатысушысы болса, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) төленетін әлеуметтік төлемдер.

"Асыраушысынан айрылу бойынша жәрдемақы алу құқығы қайтыс болу туралы куәлікте немесе хабарламада көрсетілген қайтыс болған күннен бастап не асыраушысын хабар - ошарсыз кетті немесе қайтыс болды деп тану туралы заңды күшіне енген сот шешімі шыққан күннен бастап туындайды", - Фарида Бейсенбаева.

Ол жәрдемақы тағайындау кезінде отбасының еңбекке жарамсыз мүшелері:

- 18 жасқа толмаған және осы жастан асқан балалар, егер олар 18 жасқа толғанға дейін мүгедек деп танылса;

- оқу орнын бітірген уақытқа дейін оқу орындарында күндізгі оқу нысаны бойынша оқитын, бірақ 23 жасқа толғаннан аспайтын кәмелетке толған балалар;

- бауырлар, әпкелер, немерелер, егер олардың еңбекке қабілетті ата-аналары болмаса;

- өгей қыздары мен өгей ұлдары, егер олар ата-аналарынан алимент алмаса;

- әкесі, анасы, жұбайы, зайыбы жалпыға бірдей белгіленген зейнеткерлік жасқа толған кезде, егер ол жұмыс істемесе және сегіз жасқа толмаған қайтыс болған асыраушысының балаларына қамқорлық жасаса, жасына және еңбекке қабілеттілігіне қарамастан туыстарының бірі;

- ата-әжелер жалпыға бірдей белгіленген зейнеткерлік жасқа жеткенде, егер олардың асырауға міндетті басқа туыстары болмаса және басқа да күнкөріс көзі болмаса.

"Ата - анасының екеуінен де айырылған балаларға тағайындалған асыраушысынан айрылу жағдайы бойынша жәрдемақы олардың заңды өкіліне тағайындалады", - деді Фарида Бейсенбаева.

Сондай-ақ, әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің бас сарапшысы асыраушысынан айрылу жағдайы бойынша жәрдемақы барлық асырауындағы адамдарға бір бірыңғай сомамен тағайындалатынын, бірақ жәрдемақы алуға құқығы бар отбасы мүшесінің талабы бойынша оның үлесі бөлінетінін және оған бөлек төленетінін атап өтті.

"Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан әлеуметтік төлемді тағайындау үшін сол талаптар қолданылады, бірақ басты шарт қайтыс болған асыраушысының міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне қатысуы болып табылады", - Фарида Бейсенбаева.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректері бойынша 2025 жылдың басынан бастап мүгедектігі бойынша және асыраушысынан айрылу жағдайы бойынша Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларды (МЖӘ) төлеуге республикалық бюджеттен 107,8 млрд теңге бағытталды. Бұған қосымша Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан (МӘСҚ) еңбекке қабілеттілігінен айырылу және асыраушысынан айырылу бойынша шамамен 14,8 млрд теңге сомаға әлеуметтік төлемдер жүзеге асырылды.