Қазақстанда әкім лауазымына үміткерлер үшін міндетті тестілеуді енгізу ұсынылды

Іс-шараға ҚР Парламентінің депутаттары, ауыл әкімдері, саяси партиялардың өкілдері және түрлі сарапшылар қатысты.

Ғылыми-теориялық талдау департаментінің басшысы Арман Ешмұратов әкімдерді тікелей сайлау институтын енгізу орталықсыздандыру процесін күшейтуге және саяси есептілікті жақсартуға ықпал ететінін атап өтті. Бұл, оның пікірінше, жергілікті биліктің заңдылық моделін өзгертеді және мемлекет пен қоғам арасындағы сенімді нығайтуға ықпал етеді.

Кездесуге қатысушылардың айтуынша, реформаның тағы бір салдары партия алаңын жандандыру болды. ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Ислам Сұңқар тікелей сайлауды партиялар қолдайтынын және тіпті 2023 жылы Қазақстан Халық партиясының бағдарламасында көрініс тапқанын атап өтті.

"Біз үшін әкімдерді тікелей сайлау демократияландырудың элементі ғана емес, сонымен қатар саяси партиямызды танымал етудің жақсы құралы болып табылады. Әр уақытта өз кандидаттарымызды ұсына отырып, біз қолдаушылардың санын көбейтеміз. Адамдар біздің қатарымызға кіруге қызығушылық танытып, ниет білдіруде", – деді депутат.

Сонымен қатар, отырысқа қатысушылар реформаны іске асырудағы бар қиындықтарды, атап айтқанда – жергілікті әкімдердің шектеулі қаржылық өкілеттіктерін атап өтті. Мәселен, Ақмола облысы Целиноград ауданы Қажымұқан ауылының әкімі Алпамыс Әбенов бағдарламалардың негізгі әкімшілері аудан әкімдіктері болып қала беретінін айтты. Бұл ауыл әкімінің жолдарды, саябақтарды салу, ауылда коммуникациялар салу мәселесінде ресми маңызын тудырады.

"Әкімдер өздерінің сайлауалды бағдарламалары аясында коммуникациялар жүргізуге, жолдар салуға және тағы басқаларға уәде бере алады. Бірақ қызметке кіріскеннен кейін олар бірден аудан немесе облыс деңгейінде оларға бұл үшін мақсатты бюджет бөлінбеген нәрсеге тап болады. Нәтижесінде әкімдер азаматтар алдында ақталуы керек", - деді Мәжіліс депутаты Ислам Сұңқар.

Сарапшылар бюджетаралық қатынастар саласындағы ағымдағы заңнаманы терең пысықтау қажеттігін, сондай-ақ өңірлік бюджеттерді жергілікті деңгейге беру мүмкіндігін атап өтті.

Әкімдер корпусының кадрлық әлеуетіне ерекше назар аударылды. Еуразиялық интеграция институтының сарапшысы Серік Жүсіпов әкім лауазымына кандидаттар үшін міндетті тестілеуді енгізуді ұсынды.

"Көптеген елдерде жергілікті атқарушы органдардың басшылары құзыреттілікке тексеруден өтеді. Қазақстанда бұл мемлекеттік қызметшілер үшін қолданылады және тікелей сайлау идеясының беделін түсірмеу үшін бұл талапты әкімдерге тарату қисынды", – деп түсіндірді ол.

Соңында қатысушылар әкімдер жұмысының тиімділігі саяси жүйенің тұрақтылығына тікелей әсер ететініне сенім білдірді. Оларды таңдау мәселесі саяси және экономикалық пікірталастардан асып түседі және кешенді тәсілді қажет етеді – терең талдаудан бастап қоғамның кең топтарының қатысуына дейін. Тек осылай ғана Қазақстанда жергілікті өзін-өзі басқарудың оңтайлы моделін іздеу табысқа жетелейді.