Қазақстанда жеңіл және фармацевтикалық өнеркәсіпті қолдау іс жүзінде жоқ – ВАП

Редакцияның сұрауына жауап ретінде бұзушылықтар өңдеу өнеркәсібі өндірістерін іске қосуды қаржыландырудың тиімділігін талдау барысында анықталды.

ҚДБ деректеріне сәйкес, 2019-2023 жылдары ҚДБ және оның еншілес ұйымы, өнеркәсіпті дамыту қоры 2,4 трлн теңгеге жобаларды қолдады: бұл металлургия және тамақ өнеркәсібіндегі, машина жасаудағы, сондай-ақ резеңке және пластмасса бұйымдарын өндірудегі кәсіпорындар.

"Мемлекеттік аудит қорытындысы бойынша экологиялық және инновациялық жүктемесі бар жобаларды қаржыландырудың төмен үлесі анықталды. Дайын өнімдер, жеңіл және фармацевтикалық өнеркәсіп сияқты басым бағыттарға қолдау іс жүзінде жоқ", – делінген LS сұрауына жауабында.

Сондай-ақ, тексеру барысында ВАП мемлекеттік қолдау шараларының жалпы тиімділігіне теріс әсер етуі мүмкін жеңілдікті қаражатты түпкілікті алушыларға ұзақ уақыт беру фактілерін анықтады.

Сонымен қатар, ҚДБ-ның нысаналы бағыты бойынша әртүрлі шекті сыйақы мөлшерлемелері бар экспорттаушыларды қаржыландыру бағдарламаларын қатар іске асыруы белгіленді.

"Бұл белгілі бір қарыз алушыларға арзанырақ несие беру тәуекелдерін тудырады, бұл мұндай шараларға тең қол жеткізудің негіздерін бұзады. Осылайша, жекелеген қарыз алушылар үшін ҚДБ өз қалауы бойынша белгіленген шектен 1-2,5% төмен Кредиттеу мөлшерлемелерін қолданды", – деп атап өтті аудиторлар.

КДҚ жұмысына келетін болсақ, ВАП жобаларды іріктеу процесінде лизингтік мәмілелерді қаржыландыру кезінде күтілетін әлеуметтік-экономикалық әсерлерді бағалау жүргізілмейтінін анықтады. Аудиторлар ұйымның тиісті әдістемесі жоқ екеніне назар аударды. Сондай-ақ, талдау барысында өнім экспорты бойынша қарсы міндеттемелер қарыз алушыларды оны ұлғайтуға әрдайым ынталандырмайтыны анықталды.

"Бұл тауарды әкетудің қолданыстағы көрсеткіштері несиелік келісімге сәйкес келетін жағдайларға қатысты", – деді ВАП.

Аудиторлар бұл тәсіл мемлекеттік ресурстарды тиімсіз бөлу және оларды алаңдататын мақсаттарға қорландырудың арзан көзі ретінде пайдалану қаупін тудырады деп санайды. Атап айтқанда, акционерлерге дивидендтер төлеуге және депозиттерге орналастыруға.

"Бұдан басқа, экспортты бағалау кезінде компания қызметіне байланысты барлық өнімдер бойынша сыртқы экономикалық қызметтен түсетін жалпы түсімдер ескеріледі. Ал мемлекеттік қолдау шарасы қаржыландырылатын өнімнің белгілі бір түрін әкету көлемін кеңейту үшін ұсынылады. Осылайша, қолдау көрсетілетін мәлімделген тауарды іс жүзінде шығаруға болмайтын жағдай туындайды", – делінген жауапта.

ВАП мемлекеттік аудитпен 439 млрд теңгеден астам қаражат қамтылғанын айтты. Оның қорытындысы бойынша 1,2 млрд теңгеге қаржылық бұзушылықтар, 25,9 млрд теңгені тиімсіз жоспарлау және пайдалану анықталды. Сондай-ақ 64 процедуралық бұзушылықтар және тоғыз жүйелік кемшіліктер анықталды.

"Есептеулерге сәйкес жоғалған пайда мен экономикалық шығындар 15,8 млн теңгені құрады", – деп түйіндеді қадағалау органы.