Бизнесті ұсақтау қысқа мерзімді пайда әкеледі

Қаржы министрлігі осылайша бизнес салық салудың жоғары деңгейіне көшуден аулақ болатынын түсінеді. Қолдау алғаннан кейін шағын бизнес біртіндеп орта және ірі бизнеске айналады деп күтілгенімен, керісінше, салықты азайту үшін жеңілдік аймағында қалуды жөн көрді.

Мәселен, бүгінде Қазақстандағы бизнестің 98,9% - Мик шағын және шағын кәсіпорындар құрайды, ал орта бизнес - тек 1%, ал ірі бизнес – небәрі 0,1%. Бұл құрылым соңғы бес жылда іс жүзінде өзгерген жоқ. Нәтижесінде, шағын және орта бизнестен түсетін салық түсімдері іс жүзінде тең, дегенмен сандық шағын кәсіпорындар бірнеше есе көп.
Салықтан жалтару үшін бизнесті бөлу кейбір кәсіпкерлер үшін жасанды артықшылықтар туғызады және басқаларды қолайсыз жағдайға қалдырады. Ұсақтау айыппұлдар, сот процестері және беделін жоғалту сияқты мәселелерге айналуы мүмкін қысқа мерзімді пайда әкеледі.

Салықтық ұсақтау көптеген елдерде қатаң санкцияларға әкеп соқтыратын салықтан жалтару болып саналады. Мысалы, АҚШ – та салықтан жалтарғаны үшін 5 жылға дейін, ал Францияда 7 жылға дейін нақты түрме жазасын алуға болады, сонымен қатар үлкен айыппұлдар, Германияда салықтық алаяқтық 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.
Бұл ереже жүйенің өзгерістерді қажет ететіндігін, ал кәсіпкерлер бизнесті адал жүргізу үшін жаңа ынталандыруды қажет ететіндігін білдіреді. Сонымен қатар, Мемлекет бюджетке айтарлықтай түсімдерді жоғалтады, ал бизнес ортасы жасанды түрде бөлшектелген күйде қалады. Көлеңкелі экономика елдің дамуын тежейді, инвестициялық тартымдылықты төмендетеді және нарықта теңгерімсіздік тудырады.

Барлық кәсіпкерлер үшін тең жағдай жасау үшін бақылауды қатаңдату және экономиканы нығайту жаңа Салық кодексінде есепке алынатын болады, бұл туралы жобаны әзірлеушілер бірнеше рет атап өтті.

Естеріңізге сала кетейік, 20 ақпанда ҚР Ұлттық экономика министрлігі Мәжіліске Салық кодексінің жобасына түзетулер пакетін енгізген болатын. Үкімет бизнеске салықтық жоспарлаудың заңды тетіктерін, сондай-ақ экономиканы нығайтуға және адал бәсекелестік ортаны құруға бағытталған ашық жұмыс үлгілеріне көшуді қолдауды ұсынды.

Негізгі түзетулерге мыналар жатады:

– ҚҚС бойынша міндетті тіркеу есебіне қою үшін шекті 20 000 АЕК-тен (78,6 млн теңге) 3 800 АЕК-ке (15 млн теңге)дейін төмендету;

– ҚҚС мөлшерлемесін 12% - дан 16% - ға дейін арттыру, бұл ретте жекелеген салалар үшін 10 төмендетілген мөлшерлеме белгіленеді%;

- Жеңілдетілген декларацияның арнайы салық режимін қолдануды шектеу-ол тек B2C сегменті үшін қол жетімді болады (соңғы тұтынушыларға арналған бизнес).