Жұмыс істейтін қазақстандықтарға 2025 жылдан бастап декларация тапсыруға міндеттелді

2025 жылғы 1 қаңтардан бастап Салық кодексінде жеке тұлғалар салық салынатын табысты айқындау кезінде салық шегерімдерінің мынадай неғұрлым талқыланатын түрлерін қолдануға құқылы екендігі көзделген:

1) көп балалы отбасылар үшін салық шегерімі (төрт және одан да көп кәмелетке толмаған балалары бар) – жылына 282 АЕК (1 108 824 теңге) аспайды;

2) өзіне мыналарды қамтитын өзге де салық шегерімдері, оның ішінде:

- өз пайдасына оқуға және 21 жасқа толмаған (мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту, арнаулы орта және жоғары білім) асырауындағы адамдарға жұмсалатын шығыстар бойынша салық шегерімі-жылына 118 АЕК-тен (463 976 теңге) аспайды;

- медицинаға салық шегерімі-жылына 118 АЕК (463 976 теңге) аспайды;

– ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша сыйақылар бойынша салық шегерімі-жылына 118 АЕК (463 976 теңге) аспайды.

Көпбалалы отбасылар үшін салық шегерімдерінің және басқа да шегерімдердің бір жылдағы жалпы сомасы төлем көзінен және дербес салық салу кезінде кірістердің жиынтық сомасына 564 АЕК-тен (2 217 648 теңге) аспауға тиіс.

Көрсетілген шегерімдерді жеке тұлғалар дербес, сондай-ақ салық агентінде (жұмыс берушіде) қолдануы мүмкін.

"Жеке тұлға қызметкерінің табысына өзге де шегерімдерді қолданудың ерекшелігі жеке тұлға жұмыс берушіге күнтізбелік жылға 282 АЕК (1 108 824 теңге) аспайтын мөлшерде өзге шегерімдердің алдын ала сомасын ғана қолдануға өтініш беруі болып табылады.

Содан кейін мұндай адам күнтізбелік жылдың қорытындысы бойынша табыстары мен мүлкі туралы декларацияны (270.00-нысан) растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып ұсынуға міндетті. Бұл ретте ЖТС асып кеткен жағдайда жеке тұлға мемлекеттік кіріс органдарынан ЖТС бойынша асып кеткен соманы есептеуді немесе қайтаруды талап етуге құқылы", – делінген хабарламада.

ЖТС бойынша асып кетуді есепке алу және (немесе) қайтару үшін Мемлекеттік кірістер органдары өзге де салық шегерімдерін қолданудың заңдылығына тексеру жүргізетін болады. Тексеру кірістер мен мүлік туралы декларацияны тапсыру мерзімінен кейін бір жыл ішінде жүргізіледі. Расталғаннан кейін ЖТС бойынша шешім қабылданатын болады (2025 жылғы міндеттемелер бойынша басқа шегерімдерді қолданудың дұрыстығын растау кезінде қайтару 2027 жылғы 15 қыркүйекке дейін жүзеге асырылады).

Бұл ретте, ведомствода атап өткендей, Қазақстан азаматтары мен тұруға ықтиярхаты бар адамдардың кірістері мен мүлкін жалпыға бірдей декларациялауға көшу тұжырымдамасында (ҚР Үкіметінің 2010 жылғы 23 қыркүйектегі № 975 қаулысы) ЖТС салу мақсаттары үшін салық шегерімдерінің тізбесі мен мөлшерін қайта қарау көзделген, өйткені жалпыға бірдей декларациялауға көшуге байланысты жалпыға бірдей декларациялау шеңберінде декларация жасау кезінде салық шегерімдерін жеке тұлғалардың өздері тікелей қолдануы. Бұл ретте жеке тұлғалар үшін қосымша әлеуметтік салық шегерімдерін қолдану мүмкіндігі көзделді.

Осыған байланысты жеке тұлғалардың кірістер мен мүлікті жыл сайынғы декларациялауға әлеуметтік мүдделілігі мақсатында 2017 жылы Салық кодексімен 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізудің кейінге қалдыру нормасымен қосымша салық шегерімдері (көп балалы отбасылар үшін, оқуға, медицинаға арналған шығыстар бойынша, ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша сыйақы) бір мезгілде кірістерді жалпыға бірдей декларациялауға толық көшумен және бұл ретте осы салық шегерімдерін жеке тұлға кірістері мен мүлкі туралы декларацияны табыс еткен кезде дербес қолдануға құқылы. Осы салық шегерімдерінің бір бөлігін салық агенті салық шегерімдерінің алдын ала сомасы түрінде қолдана алады.

Сонымен қатар, осы салық шегерімдерін қолдану жеке тұлғаларға қосымша міндеттемелер жүктейді:

- салық шегерімдерін растайтын құжаттарды жинау және сақтау;

- салық шегерімдерін қолдана отырып және төлеуге немесе есепке жатқызуға (қайтаруға) ЖТС нақты сомасын дербес есептей отырып, күнтізбелік жыл ішінде алынған барлық кірістерді көрсете отырып, кірістер мен мүлік туралы декларацияны жыл сайын ұсыну.

Мемлекет басшысы 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап декларациялаудың төртінші кезеңіне жататын азаматтардың қалған санатын (зейнеткерлер, жеке құрылымдардың қызметкерлері, студенттер және басқалар) жалпыға бірдей декларациялаудан босатуды тапсырды.

Осы тапсырманы орындау үшін төртінші кезеңді декларациялау тәртібін оңтайландыру бойынша тәсілдер әзірленді, оның шеңберінде төлемдер көзінен (жалақы, зейнетақы, стипендия, зейнетақы, сақтандыру төлемдері және т.б.) салық салуға жататын кірістер алатын жеке тұлғалар кірістер мен мүлік туралы жыл сайынғы декларацияны (270.00 ТНК) ұсынудан босатылды.

"2025 жылғы 1 қаңтардан бастап қосымша енгізілген салық шегерімдерін қолдану декларацияны ұсыну, құжаттарды сақтау, сондай-ақ оларды мемлекеттік кіріс органдары, мүдделі мемлекеттік органдар, оның ішінде депутаттық корпуспен тексеру бойынша қосымша міндеттер жүктейтінін ескере отырып, осындай тәсілмен бірге жеке тұлғалар үшін салық шегерімдері институтын оңайлату қажеттілігі туралы мәселе талқылануда 2025 жылға арналған жаңа Салық кодексінің жобасына енгізілген тетікті тарату (барлық санаттағы азаматтар үшін 30 АЕК белгіленген мөлшері)", – деп хабарлайды өңірлік мемлекеттік кірістер департаменті.

Мақұлданған жағдайда мұндай тәсіл оң әсер етеді және салық шегерімдерін құжаттармен растау және оларды сақтау қажеттілігінсіз, тексеру іс-шараларынсыз қолдануға мүмкіндік береді және олардың мәртебесі мен санатына байланыстырмай, жеке тұлғалардың көп санына таралатын болады, деп толықтырды ведомствода.