Қамқоршылық органдары баламен қарым-қатынас жасау құқығы туралы дауларды қалай шешеді: ережелер әзірленді

Жоба "ҚР кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік наградалар, білім беру және бала құқықтарын қорғау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы"ҚР Заңына сәйкес әзірленді.

Естеріңізге сала кетейік, "Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы" Кодекске түзетулермен аталар, әжелер, бауырлар мен әпкелердің баламен қарым-қатынас жасау құқығын белгілейтін жаңа мақала қосылды.

Атап айтқанда, онда ата-аналар (олардың біреуі) баланың аталарына, әжелеріне, бауырларына олармен қарым-қатынас жасау мүмкіндігін беруден бас тартқан жағдайда, дауды ҚР Балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын орган шешеді делінген.

Қамқоршылық органдары дауларды қалай шешеді

Баладан, атадан, әжеден, бауырлардан бөлек тұратын ата-ана (өтініш беруші) органға мынадай құжаттарды ұсынады:

- баламен қарым-қатынас кестесін анықтау туралы өтініш;
- өтініш берушінің жеке куәлігінің көшірмесі;
- наркологиялық және психиатриялық диспансерлерде есепте тұрғаны туралы мәліметтердің жоқтығы туралы анықтамалар;
- тұрғын үйге меншік құқығын немесе пайдалану құқығын растайтын құжаттардың көшірмесі.

Орган өтініш берушіге қатысты соттылығының болуы не болмауы туралы мәліметтерді Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің ақпараттық жүйесінен алады.

Орган өтініш берілген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде тұрғын үйге тексеру жүргізеді, бұл туралы өтініш берушінің тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларын тексеру актісін жасайды.

Акт жасалғаннан кейін қорғаншылық органы бала бірге тұратын ата-анаға және өтініш берушіге хабарламаны электрондық поштаға немесе ұялы телефонға жіберу арқылы, сондай-ақ хабарламаны немесе шақыруды тіркеуді қамтамасыз ететін өзге де электрондық байланыс құралдарын пайдалана отырып, өтінішті қарау орны, күні мен уақыты туралы хабарлайды.

Дауды қарау барысында қорғаншылық органы тараптардан баламен қарым-қатынас кестесінің шарттарын (қарым-қатынас уақыты, орны, ұзақтығы және т.б.) анықтайды.

Сонымен қатар, қамқоршылық органы он жасқа толған баланың қарым-қатынас кестесінің шарттары туралы пікірін анықтайды. Баламен қарым-қатынас кезінде мұғалім немесе психолог болуы керек. Балаға сауалнама оған мүдделі тұлғалардың әсерін болдырмайтын жағдайда жүргізіледі.

Бала тұратын ата-ананың, өтініш берушінің және он жасқа толған баланың баласымен қарым-қатынас кестесінің шарттары анықталғаннан кейін қорғаншылық органы баламен қарым-қатынас кестесін жасайды.

Баламен қарым-қатынас кестесін құру кезінде нені ескеру керек

Баламен қарым-қатынас кестесін анықтау кезінде оның жасы, денсаулық жағдайы, ата-анасының әрқайсысына деген сүйіспеншілігі және баланың физикалық және психикалық денсаулығына, оның моральдық дамуына әсер етуі мүмкін басқа жағдайлар ескеріледі.

Кестеде баланың күн тәртібін (оқу, демалу, ұйықтау), мереке және демалыс күндерін, сондай-ақ қарым-қатынас уақытын біркелкі бөлуді ескеру қажет.

Қажет болса, ерекше жағдайларда қосымша кездесулер (туған күндер, отбасылық мерекелер және т.б.) баламен қарым-қатынас кестесіне енгізіледі.

Баламен қарым-қатынас кестесі дауға қатысушыларға электрондық поштаға немесе ұялы телефонға, сондай-ақ оның жіберілуін тіркеуді қамтамасыз ететін өзге де электрондық байланыс құралдарын пайдалана отырып жіберіледі.

Орган өтініш берушінің баласы бірге тұратын ата-анасына баламен қарым-қатынас кестесімен келіспеген жағдайда, ол кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотқа жүгінуге не осы органның және баланың ата-анасының қатысуымен медиация тәртібімен дауды шешуге құқылы екенін хабарлайды.

Әзірлеушілер жобаны қабылдау теріс әлеуметтік-экономикалық немесе құқықтық салдарға әкелмейді деп мәлімдейді.

Жоба 2025 жылғы 17 ақпанға дейін жария талқылау үшін "Ашық НҚА" порталында орналастырылған.