Қазақстанда АӘК алу үшін жалған ажырасулар санының өсуі алаңдатады

Оның айтуынша, БҰҰ деректеріне сәйкес, 2024 жылы Қазақстан ажырасу деңгейі ең жоғары әлемнің бес еліне кірді — әрбір 1000 адамға 2,3 ажырасу келеді. Депутат президент Қасым-Жомарт Тоқаев бұған дейін Үкіметке атаулы әлеуметтік көмек алу үшін пайдаланылатын жалған ажырасу мәселесін шешуді тапсырғанын еске салды.

Амантайұлы нақты мысал келтірді: 2015 жылы отбасы некені ресми түрде бұзды, әлеуметтік осал мәртебеге ие болды және тұрғын үйге кезекке тұрды. Алайда, 2017 және 2020 жылдары бұрынғы ерлі-зайыптылардың бірге балалары болды, ал олардың туыстары мен көршілері ерлі-зайыптылар бірге тұруды тоқтатқан жоқ деп мәлімдейді. Бұл кейбір отбасылар тек қағаз жүзінде ажырасып, бірге өмір сүріп, жеңілдіктерді пайдаланып жатқанын көрсетеді.

Депутат ықтимал қиындықтарға қарамастан, мұндай жағдайлар шынымен мұқтаж азаматтарға көмек алуға кедергі келтіретінін атап өтті. Ол жалған ажырасқандардың арасында мемлекеттік құрылымдар мен бизнесте жұмыс істейтін, қымбат жылжымайтын мүлікке қарамастан, әлеуметтік қолдау алып, тегін баспанаға кезекке тұратын ауқатты адамдар бар екенін атап өтті.

Амантайұлы жалған ажырасулар заңды түрде алаяқтыққа тең екенін айтты. Осыған байланысты ол мұндай теріс қылықтардың алдын алу үшін "Неке және отбасы туралы" Заңға өзгерістер енгізуді ұсынды. Сондай-ақ, оның пікірінше, мемлекеттік тіркеуден өтпейтін діни және азаматтық некелерді реттеу тетіктерін әзірлеу, сондай-ақ жосықсыз ата-аналардан алимент өндіріп алу процестерін жетілдіру қажет.

Бұған дейін Petrelli previtera компаниясының мәліметі бойынша, 2024 жылғы 4 наурыздағы жағдай бойынша Қазақстан Мальдив аралдарынан кейін ажырасу деңгейі бойынша әлемде екінші орында тұрғаны хабарланған болатын, онда коэффициент 1000 адамға 4,6 құрайды.

Сарапшылар елдегі ажырасудың негізгі себептерін туыстарының араласуы (61%), моральдық шектеулердің болмауы (41%) және жеңілдетілген ажырасу процедурасы (25%) деп атайды.

Отбасы институтын зерттеу орталығының зерттеуі қазақстандық қалаларда жасалатын неке саны азайып бара жатқанын, ал азаматтық одақтардың танымалдығы артып келе жатқанын көрсетті. Ажырасудың ең көп тараған себептерінің қатарына маскүнемдік, нашақорлық, отбасылық зорлық-зомбылық, зинақорлық, құмар ойындар және дәстүрлі емес жыныстық бағдар жатады.

2023 жылғы қарашада Қазақстан ажырасу саны бойынша әлемнің топ-20 елінің қатарына енді, бұл ретте, 2023 жылғы бірінші жартыжылдықтың деректеріне сәйкес, ауылдық жерлердің тұрғындары жиі ажыраса бастады.

2024 жылғы ақпанда Бірінші кредиттік бюроның сарапшылары Қазақстандағы жаңа некелер саны соңғы 19 жылда ең төменгі деңгейге жеткенін хабарлады. Алайда кейінірек Ұлттық статистика бюросы бұл деректерді жоққа шығарып, елдегі ажырасудың жоғары деңгейі туралы бұрын жарияланған мәліметтерді дұрыс емес деп атады.