Қазақстанда энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жоба бекітілді

Жобаны іске асыру мерзімі: 2025-2029 жылдар.

Оның мақсаты-халыққа коммуналдық қызметтерді сенімді және сапалы ұсынуды және ел экономикасының орнықты дамуын қамтамасыз ету үшін республикадағы энергетикалық және коммуналдық инфрақұрылымды (желілер мен объектілерді) жаңғырту.

Атап айтқанда, энергетикалық және коммуналдық секторлардың қолданыстағы активтерін жаңғырту және жаңарту жоспарлануда, оның ішінде:

- табиғи монополиялардың кемінде 200 субъектісі;
* кемінде 30 жылу электр орталығы.

Жобаны іске асырудан күтілетін әлеуметтік әсер-апаттар деңгейін 20% - ға төмендету, энергетикалық және коммуналдық активтердің тозу деңгейін ел бойынша орташа есеппен 40% - ға дейін төмендету.

Ұлттық жобаны іске асыру үшін қаржыландыру көлемі

Барлығы 13588 млрд теңге инвестиция қарастырылған, оның ішінде:

- энергетикалық сектор - 6208 млрд теңге;
- коммуналдық сектор - 6778 млрд теңге;
- Автоматтандыру және приборлау – 602 млрд теңге.

2025-2029 жылдарға арналған субсидиялар барлығы 1480 млрд теңгені құрайды, болашақта сыйақының пайыздық мөлшерлемесінің 10% - дан жоғары айырмасы қарыз мерзіміне байланысты субсидияланады.

Құжатта елдің коммуналдық және энергетикалық инфрақұрылымы желілердің тозуының жоғары деңгейімен және технологиялық ескірген жабдықтармен байланысты елеулі сын-қатерлерге тап болатыны, бұл ресурстарды тиімсіз пайдалануға әкелетіні және халықтың өмір сүру сапасы мен экономиканың тұрақтылығына теріс әсер ететіні көрсетілген.

"Бұл проблемаларды шешу үшін ескірген желілерді жаңғырту мен ауыстыруды, инфрақұрылымды жаңартуға инвестициялар тартуды, ресурстарды басқаруды оңтайландыру үшін заманауи цифрлық және энергия тиімді технологияларды енгізуді қамтитын кешенді тәсіл қажет, бұл елдегі жалпы жағдайды жақсартуға ықпал етеді және оның тұрақты дамуын қамтамасыз етеді", – делінген жобада.

Мысалы, ұлттық жоба шеңберінде 1622 шақырым тозған жылумен жабдықтау желілерін ауыстыруға және реконструкциялауға, сондай-ақ электр энергиясын өндірумен қатар жылу энергиясын өндіретін энергетикалық объектілерді қосу үшін жаңа жылумен жабдықтау желілерін салуға бағытталған шаралар көзделген.

Құжатты әзірлеушілердің пікірінше, бұл іс-шаралар жылу желілерінің тозу деңгейін едәуір төмендетуге, көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға, тасымалдау кезінде жылу шығынын азайтуға және ел бойынша жылумен жабдықтауды қамтуды кеңейтуге мүмкіндік береді.

Жобаны іске асыру сонымен қатар автоматты мониторинг және басқару жүйелері сияқты жүйенің тиімділігін арттыру үшін заманауи технологияларды енгізуді, сондай-ақ пайдалану шығындарын едәуір төмендететін Құбырларды төсеу үшін жаңа материалдарды пайдалануды көздейді.

Сонымен қатар, энергиямен жабдықтаудың тұрақтылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін тозған элементтерді неғұрлым заманауи элементтерге ауыстыруды, желілердің өткізу қабілетін арттыруды және тұтынушыларды кернеудің жоғары деңгейіне ауыстыруды қамтитын энергетикалық инфрақұрылымды ауқымды жаңғыртуды жүргізу жоспарлануда.

Жаңғырту электр станцияларын жаңартуды, қолданыстағы қуаттардың жұмыс тиімділігін арттыруды, сондай-ақ желілердің бір бөлігін кернеуі 10 киловольт болатын электр беру әуе желілеріне ауыстыруды қамтиды. Құжатта атап өтілгендей, бұл электр энергиясының жоғалуын азайтуға және сенімділікті жақсартуға мүмкіндік береді.

Сумен жабдықтау проблемаларын шешу үшін Қазақстанда су құбыры желілері мен сумен жабдықтау объектілерін ауқымды жаңғырту көзделген. Ұлттық жоба аясында ескі және тозған су құбырларын ауыстыру, су жинау және тазарту құрылыстарын қайта жаңарту, сондай-ақ ауылдық жерлерде және шалғай өңірлерде жаңа сумен жабдықтау объектілерін салу ұсынылады.

Сумен жабдықтауды жаңғырту суды тазартудың заманауи технологияларын енгізуді, сумен жабдықтауды басқару процестерін автоматтандыруды, сондай-ақ су құбыры желілерін салу үшін инновациялық материалдарды пайдалануды қамтиды, бұл ағып кетуді айтарлықтай азайтуға және пайдалану тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Сондай-ақ, су сапасының мониторингі жүйесін жақсарту көзделіп отыр, бұл өзгерістерге жедел ден қоюға және экологиялық және санитарлық тәуекелдердің алдын алуға мүмкіндік береді.

Қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.