Мәжіліс үш жылдық бюджет жобасына түзетулер қабылдады

Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Нұрлан Байбазаров атап өткендей, жыл басынан бері макро көрсеткіштердің 2024 жылға арналған болжамын қалыптастырудың бастапқы параметрлері ел экономикасының ағымдағы дамуына сәйкес келеді.

"Ағымдағы жылдың 10 айының қорытындысы бойынша мұнайдың орташа бағасы барреліне 80,5 доллар деңгейінде қалыптасты, орташа жылдық бағам бір долларға 461,4 теңгені құрады. Осыны ескере отырып, 2024 жылға арналған бастапқы параметрлер бұрынғы деңгейде сақталды: мұнай бағасы – барреліне 80 доллар, есеп айырысу бағамы – бір долларға 460 теңге. Инфляция 6-8% дәлізде сақталған. Осылайша, 2024 жылға арналған макро көрсеткіштердің параметрлері 2024-2028 жылдарға арналған мақұлданған болжам шеңберінде сақталды", - деп түсіндірді министр.

Бұл ретте, оның айтуынша, республикалық бюджеттің кірісі 14,1 трлн теңге көлемінде бағаланады, бұл бекітілген жоспардан 2 трлн теңгеге төмен.

"2025 жылға болашақ кеңейту жобасын іске қосуды кейінге қалдыруға, ағымдағы жылы ҚҚС қайтару сомасын ұлғайтуға, сыртқы сауда айналымын төмендетуге, ағымдағы жылдың 9 айының түсу фактісі бойынша есептерді нақтылауға байланысты" Теңізшевройл " ЖШС бойынша мұнай өндіруді 5,1 млн тоннаға азайту есебінен кірістер бойынша болжамды төмендету күтілуде. Негізгі төмендеу КТС, ҚҚС және мұнайға экспорттық кедендік баждан келеді. Бұл салықтар бюджетке түсетін салық түсімдерінде ең көп үлес салмағын алады: ҚҚС үлесі – 45,9%, КТС – 29% және мұнайға экспорттық кедендік баж – 10,8%", – деп толықтырды ҰЭМ басшысы.

КТС бекітілген жоспарға қарсы 1,1 трлн теңгеге азая отырып болжануда. Бұған металдардың белгілі бір түрлеріне бағаның төмендеуі, жекелеген ірі кәсіпорындар бойынша өндіру мен өндіріс көлемінің қысқаруы, ағымдағы жылдың төлемдерін өткен жылы алдын ала төлеу әсер етті.

ҚҚС бойынша бекітілген жоспарға қарсы түсімдердің 1,5 трлн теңгеге төмендеуі, бюджеттен ҚҚС қайтаруды 595 млрд теңгеге ұлғайту, импорт көлемін 8,3% - ға төмендету және ағымдағы жылдың тоғыз айындағы түсімдер фактісі бойынша есептерді нақтылау есебінен болжанады.

Мұнайға экспорттық кедендік баж бойынша мұнай өндіруді 95,4 млн тоннадан 90,3 млн тоннаға дейін төмендету есебінен түсімдердің 266 млрд теңгеге төмендеуі күтілуде.

"Бюджеттің теңгерімділігін қамтамасыз ету және өңірлік өсу деңгейін қолдау мақсатында Ұлттық қордан 2 трлн теңге көлемінде нысаналы трансфертті қосымша тарту ескерілді. Осыны ескере отырып, Ұлттық қордың таза валюталық активтері 2024 жылы 58,2 млрд долларды құрайды деп болжануда. Шығыстар мен тапшылықтың нақтыланған көлемдерінде өткен жылғы бюджет қаражатының 61 млрд теңге мөлшеріндегі қалдықтары ескеріледі. Мәселен, 2024 жылы республикалық бюджеттің шығыстары 24 трлн теңге көлемінде жоспарлануда. Бюджет тапшылығы 3,6 трлн теңге көлемінде немесе ЖІӨ-ге 2,7% құрайды. Мұнай емес тапшылық деңгейі 2024 жылы ЖІӨ – нің 7,8% құрайды деп болжануда", - деп түйіндеді Ұлттық экономика министрі.

Қаржы министрі Мәди Такиев республикалық бюджеттің кірістері (трансферттерді есептемегенде) салық түсімдерін 3,1 трлн теңгеге азайту және салықтық емес түсімдерді 1,1 трлн теңгеге ұлғайту жолымен 2 трлн теңгеге азайтылғанын айтты.

"Экономиканың өсу қарқынының төмендеу тәуекелдері жағдайында өңірлік өсу деңгейін ұстап тұру үшін Ұлттық қордан нысаналы трансферт 2 трлн теңгеге ұлғайтылды, әлеуметтік-экономикалық даму болжамына сәйкес экономиканың өсуі 5,3% - ға бағаланды. Іс жүзінде ағымдағы жылы 4,1% деңгейінде қалыптасты. Сондай-ақ ағымдағы жылы республикалық бюджеттің шұғыл шығыстарын қаржыландыруды қамтамасыз ету үшін. Депутаттардың ұсыныстарын ескере отырып, Үкіметтің борышына қызмет көрсетуге 150 млрд теңге сомаға қаражатты қайта бөлу көзделген", - деп түсіндірді ол.

Мәжілістің бейіндік комитетінің қорытындысында Ұлттық қордан берілетін нысаналы трансферт 3,6 трлн теңгені құрайды (қосымша 2 трлн теңге тартылды).

"Қаражат өңірлік өсу деңгейін қолдауға және ЖІӨ өсу қарқынын төмендету тәуекелдері жағдайында әлеуметтік маңызы бар және стратегиялық маңызды инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға бағытталатын болады. Баяндалғанның негізінде Қаржы және бюджет комитеті "2024-2026 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы "Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасын қабылдауды және Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенатына жіберуді ұсынады", – деді депутат Татьяна Савельева.

21 қарашада сенат депутаттары 2025-2027 жылдарға арналған Ұлттық қордан кепілдендірілген трансферт туралы заңды мақұлдады. Құжат Мемлекет басшысына қол қоюға кетті.