Қазақстанда сутегі энергетикасын дамыту Тұжырымдамасы бекітілді

Құжатта сутегі өнеркәсіптік процестер мен көліктің декарбонизациясын қамтамасыз етуге қабілетті төмен көміртекті экономикаға көшудің негізгі элементі ретінде қарастырылатыны айтылған. 

"Қазақстанның энергетикалық құрылымы көміртегі ізін азайтуға және жаңа технологияларды интеграциялауға бағытталған өзінің трансформация сатысында тұр. Сутегі энергиясы бұл трансформацияда шешуші рөл атқара алады, бұл ел үшін экологиялық және экономикалық артықшылықтар береді", — делінген Тұжырымдамада.

Сондай-ақ, сутегі энергетикасын дамыту Қазақстанның артықшылықтарын іске асыруға және көмірсутек секторын әртараптандыруға мүмкіндік беретіні, экономиканы жаңа технологиялық құрылымға озыңқы трансформациялауды және елдің серпінді әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін қажетті ауқымды пайда алуды қамтамасыз ететіні атап өтілді.

Сутегі энергетикасын дамыту принциптерге негізделетін болады:

• Тұрақтылық: сутегі энергиясы парниктік газдар шығарындыларын азайтуға және дәстүрлі энергия көздеріне тәуелділікті азайтуға бағытталған төмен көміртекті даму стратегиясының бөлігі болуы керек;
• Инновациялар: Қазақстан сутекті неғұрлым тиімді өндіру, сақтау және пайдалану үшін инновацияларды және жаңа технологияларды әзірлеуді жан-жақты ынталандыратын болады;
• Жаңартылатын энергия интеграциясы: сутегі энергиясы тұрақты және экологиялық таза сутегі өндірісін қамтамасыз ету үшін жел мен күн сияқты жаңартылатын энергия көздерімен тығыз үйлеседі;
• Инфрақұрылымды дамыту: Қазақстан жанармай құю станцияларын, қоймалар мен көлік желілерін қоса алғанда, сутекті өндіру, тасымалдау және пайдалану үшін тиісті инфрақұрылымды дамытуға ұмтылатын болады;
• Серіктестік: сутегі энергетикасын дамыту жолында Қазақстан сутегі энергетикасы саласындағы біліммен, технологиялармен және тәжірибемен алмасу үшін халықаралық әріптестермен, компаниялармен және ұйымдармен ынтымақтасуға ұмтылатын болады;
• Стандарттау және реттеу: сутегі энергетикасының қауіпсіздігін, сапасы мен тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін қажетті стандарттар мен нормативтік құқықтық актілер әзірленетін болады;
• Білім және ақпараттандыру: сутегі энергетикасының артықшылықтары мен мүмкіндіктері туралы халық арасында білім беру науқандары мен ақпараттық жұмыс тұрақты негізде жүргізілетін болады.

Күтілетін нәтижелер:

• 2027 жылға қарай 10 000 тонна сутегі өндірісіне қол жеткізу.
• Өндіріс 2029 жылға қарай жылына 18000 тонна сутегі.
• 2030 жылға қарай жасыл сутектің үлесі кемінде 50% болатын 25000 тонна сутегі өндірісі.
• 2030 жылға қарай жалпы сыйымдылығы кемінде 100 000 м3 сутегі қоймаларын салу.
• 2030 жылға қарай сутегі құю желісінің ашылуы.
• Сутекті тиімді тасымалдау үшін 2030 жылға қарай шамамен 100 км (жалпы) сутегі құбырларын дамыту.
• 2030 жылға қарай сутекті пайдалану арқылы қазба отындарының үлесін 0,03-0,04% - ға төмендету.
• Нәтижесінде СО2 шығарындыларын 0,1% - ға азайту (жиынтық) 2030 жылға қарай экономиканың әртүрлі секторларында сутекті пайдалану.
• 2030 жылға қарай елдің энергетикалық жүйесіндегі сутегі үлесіне 0,25% жету.
• 2028 жылға қарай сутегі экспортының жылына 5 000 тонна көлеміне қол жеткізу.
• 2029 жылға қарай сутегі экспортын жылына 10 000 тоннаға дейін арттыру.
• Серіктес елдерге 2030 жылға қарай жылына 15000 тонна сутегі экспорты.
• 2030 жылға қарай сутегі саласына 1 млрд теңге сомасына инвестициялар тарту.
• 2030 жылға қарай сутегі энергетикасы саласындағы бірлескен жобалар бойынша 5 халықаралық келісім жасасу.
• 2030 жылға қарай кемінде бір халықаралық сутегі жобасын іске асыру.
• 2030 жылға қарай кем дегенде үш қалада сутегі автобустарын енгізу.
• 2030 жылға қарай кемінде 3 қалада көлікке үздіксіз қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін сутегі құю желілерін дамыту.

Бұйрық 2024 жылдың 27 қыркүйегінен бастап қолданысқа енгізілді.