Қара Сұлулық: Қарағанды Станиславский театрында"Макбет" трагедиясы бойынша жұмыс істейді

Естеріңізге сала кетейік, 2018 жылдың қазан айында Константин Владимирович К.С. Станиславский атындағы Қарағанды театрында экспрессивті сахналық пластиктен шеберлік сабағын өткізген болатын.

Константин Мишин Павлодарда дүниеге келген, 16 жасында жергілікті театрда сәулелендіруші болып жұмыс істеген, содан кейін Мәскеуге кетіп, театр білімін алған. Ол "драма өнері мектебі" театрында Г. Абрамовтың экспрессивті пластика сыныбын, ГИТИС режиссерлік факультетін бітіріп, МХАТ студия мектебінде, Константин Райкин театр мектебінде Кирилл Серебренников курсында актерлік шеберліктен сабақ берді. Сонымен қатар, Константин Мишин әлемнің түкпір-түкпірінен келген хореографтармен және режиссерлермен жобалармен айналысқан: Саша Уолц (Германия), Минтанака (Жапония), Девис Фриман (Америка), Феликс Рукерт (Германия), Марк Томпкинс (Франция), Крис Харринг (Австрия).

2018 жылы Қарағандыға сапары кезінде Константин Владимирович "драмалық өнер мектебі" театрындағы орындаушылық өнердің ашық зертханасының көркемдік жетекшісі болды. Үш жыл ішінде көп нәрсе өзгерді-бірақ бұл уақыт режиссер үшін өзінше қызықты болды: ол өзінің "Мишин зертханасы"кнебель театрын ұйымдастырды. Гитисте сабақ берген орыс педагогы Мария Кнебель бір кездері шебер Константин Владимирович – Анатолий Васильевті оқытты, осылайша режиссер театр ісіне белгілі бір арнау желісін алды. Сонымен қатар, Константин Мишин театр педагогикасымен де айналысуды жалғастыруда.

Естеріңізге сала кетейік, ол К.С. Станиславский атындағы театрдың сахнасында қойған "Макбет" трагедиясының әрекеттері Шотландияда болып жатыр. Макбет-керемет жауынгер, керемет беделге ие және Банко серігінің үйіне тағы бір жеңісімен оралады. Жолда олар үш сиқыршыны кездестіреді-олар достарына болашағын болжайды. Макбет жаңа патша болуға уәде берді, Банко – оның отбасы Шотландияны басқарады. Үйге оралғаннан кейін Макбеттің болжамдары орындала бастайды. Батыр мұны әйелімен бөліседі-ол күйеуінің жоспарларын қолдайды. Бірақ ол регицидтің қажеттілігіне күмәндана бастағанда-және олардың сарайында Дункан патша тоқтайды-Леди Макбет оны жоспардан бас тартпауға сендіреді. Уақыт өте келе жауынгер соғысқа әкелетін жаңа кісі өлтіруді шешеді.

К. С. Станиславский атындағы орыс драма театрында олар сәуір айының басында қойылыммен жұмыс істей бастады, ал премьерасы мамыр айының соңына жоспарланған.

- Константин Владимирович, Сіз Қарағандыда бірінші рет емессіз: сіздің өткен сапарыңыз экспрессивті сахналық пластика бойынша шеберлік сыныбына арналды. Бірнеше жылдан кейін ұжыммен қалай жұмыс істейді?

- Қызықты жұмыс істейді! Әрине, театрдың өз репертуары, белгілі бір қарым-қатынасы және еңбек сіңірген әртістері бар. Бірақ театрдың рухы өте жас, эксперименталды, әр түрлі пластикалық эксперименттерге жауап береді және маған бұл өте ұнайды. Суретшілермен жұмыс істеу қызықты, өйткені олар экспериментке, шығармашылыққа, жаңа идеяларға, жаңа білім алуға қызығушылық танытады.

- Шекспирдің мәтіні, белгілі болғандай, қойылымда сақталған және поэтикалық болып табылады-және пластмасса элементтеріне қатысты жағдай қалай болады? Бұл спектакль үшін суретшілерге қосымша жаттығулар қажет болды ма?

- Соңғы рет сияқты, олар мастер-класс форматынан бастады-ол үш күнге созылды-және оның қорытындысы бойынша "Макбет"үшін әртістер тобы таңдалды. Шын мәнінде, драма театрындағы қозғалыстар мен пластик тек гимнастика, акробатика, секіру немесе сальто емес. Бұл тағы бір тіл, мәтінмен және семантикалық екпінмен өрілген баяндау сызығы мәтінге өте жақсы көмектесе алады. Ақыр соңында, мәтін ойда өмір сүреді, сөйлеу арқылы айтылады – ол баяндау сызығына созылған сияқты, ал дене кеңістікте бар, сонымен қатар көрермендерге, соның ішінде визуалды түрде әсер етеді. Әрине, ол сұлулықты қалай жасау керектігін біледі, сонымен қатар аудиторияның әсеріне әсер етеді.

Сондықтан бұл мозаиканы дене, мәтін, қозғалыс, қимыл, сезім арасында тоқу өте қызықты. Мұндағы пластмасса элементтері жарқын екпінге айналады, бірақ бұл акробатика туралы емес – бұл үшін жұмыста белгілі бір себеп қажет, ал "Макбет" маған мәтін ретінде ұнайды-мұнда ол жазылған күйлермен бірге себеп бар. Оларды кеңістікте жанды түрде бейнелеу үшін біз денені қолданамыз.

- Енді "Макбет" трагедиясына деген көзқарасыңыз туралы сұрай алмаймын: мәтіннен басқа, ол сізге не ұнайды?

– Мен "Макбетті" алғаш оқығанда, бұл шығарма мені өзінің сұлулығымен, поэзиясымен таң қалдырды-және поэзия техникалық мағынада емес, яғни рифма немесе буын емес, мәтінде бейнеленген поэтикалық бейнелермен. Мен оларды сезінгенді ұнатамын, өйткені олар әдемі. Енді суретшілермен жаттығу жасай отырып, мен Шекспирдің оны қалай жасағанына таң қаламын – ол қалай құрастырды, мен тек суреттерден ғана емес, сонымен қатар шығарманың бүкіл құрылымынан ләззат аламын – оның қаншалықты әдемі жасалғанына таң қаламын. Онда түсірілген қараңғы бейнелер таңқаларлық түрде сұлулық ретінде көрінеді.

– Бұл әңгімеде-Макбет әңгімесінде-Сіздің ойыңызша, кінәлілер мен құрбандар бар ма?

- Менің ойымша, ондағылардың бәрі құрбан. Жеңіске жеткендер жоқ... Өйткені, әңгіме билік туралы, оның қандай билік екендігі туралы. Шекспир биліктің табиғаты бастапқыда өздігінен қараңғы екенін анық айтады. Сондықтан жалғыз теріс кейіпкер материалдық емес-бұл билік. Ол өз жолында Макбет пен Банкомен кездесетін бақсылардың көмегімен арандататыны бекер емес, болашақ король Малкольм өзінің жағымсыз жақтары туралы айта бастайды – бәрі оған, билікке және адамға не істейтініне байланысты – оны кімге айналдырады.

Жалпы, Макбет жаман адам емес. Ол вояка, және ол өзін жағдайлардың құрбаны ретінде көреді – не болып жатқанын көріп, талдай бастайды: міне, шындық кетті, содан кейін махаббат, содан кейін тағы бір нәрсе... Және ол трагедияның бүкіл әрекеті кезінде мұны нақты, анық біледі. Неліктен ол батыр – өйткені ол әлі де соңына дейін соғады, тайғақ жолға түсіп, күмәнданады, бірақ алға жылжиды – соңғы сәтке дейін.

- Театр сахнасында трагедия кейіпкерлерінің бейнесін кім бейнелейді?

- Леди Макбет рөліне Дина Семененко таңдалды, Банконы Денис Цветков, Дункан королі – Ирин городков, Дункан – Азиз Зейнешевтің балалары, Александр Мартинс, Макбет Макдуфтан – Богдан Пинкадан және оның ұлы Ален Волохтан кек алғысы келеді. Мен макбеттің өзін әртістер арасында іздедім, бірақ соңында жетекші Дунай Еспаевқа тоқталдым. Біз онымен 7 жылдай таныспыз-ол Райкин мектебіне біліктілікті арттыру курстарына келді, біз бірге жұмыс істедік, мен оны рөлге өте қолайлы деп таптым.

– Бірақ Дункан ер адам, оның балалары Макдуфтың баласы сияқты ұлдары бар. Бұл тәсіл немен байланысты – актрисаларды ерлер рөлдеріне алу?

- Иә, қыздар ұлдарды ойнайды. Олардың қандай бейнелері болады-бұл қызықты болып қала берсін. Бірақ бәрі жанр туралы: бұл белгілі бір фантасмагория, және Шекспирдің өзі оған осындай бағытты қояды, бір жағынан бақсыларды күнделікті тарихқа тартады. Бұл қазірдің өзінде театрландырылған асыра сілтеу – бұл жерде белгілі бір театрлық эксцентрик бар. Макбет өзінің қанында белгілі бір мінез-құлық эксцентриситетіне жетеді.

Бұл трагедиядағы ұлдар негізінен балалар. Мен бір жағынан театр бояуын әкелгім келді, ер адамды әйел ойнаған кезде техниканы қолданғым келді – бірақ Шекспир театрындағыдай емес, керісінше. Бұл тіпті Шекспир театрына қатысты Лидің аздап ирониясы: айтыңызшы, қазіргі уақытта бәрі басқаша... Бірақ барлық актрисалар өздерінің бейнелерімен керемет жұмыс істейді: олар жарқын, күшті. Неліктен-өйткені әйелдің ер адамға деген көзқарасы бар және осы объектив арқылы "Макбеттің" ер кейіпкерлері қайта жасалады - өткір.

- Қызық! Спектакльдің музыкалық дизайны қандай болады?

- Ең алдымен, сахнада суретшілердің артында бейне экран болады деп айту керек: бейне элементтерін әкелетін қосымша өте жарқын болуы керек. Дыбысқа келетін болсақ, ол бірнеше позициядан қарастырылады: бұл шуды толтыру – фон және байланысты бейне – екпін қою, әр әрекетке жеке музыкалық фрагменттер болады. Сонымен қатар, сіз бір жанрды белгілей алмайсыз-олардың бірнешеуі болады, бірақ олардың барлығы қанық болады. Әрине, бізде уақыт бар, яғни дәуір, бірақ біз онымен белгілі бір дәрежеде ойнаймыз. Мүмкін бізде әр түрлі шығармалардан музыкалық коллаж болады.

- Билік, ашкөздік және бір нәрседегі шараны білмеу ешқашан адамды жақсылыққа жеткізбегені түсінікті. Неліктен "Макбет" қазіргі уақытта өзекті?

- Жақсы шығармаларда әрдайым бір тақырып емес, бірнеше тақырып өмір сүреді және дірілдейді. Жоғарыда аталған мәселелерден басқа, бұл жерде жеке, адами қатынастар туралы айтылады. Бұл ерлер мен әйелдер арасындағы қарым-қатынас-ерлі-зайыптылар: кім, кім, қашан және қалай иық тірейді. Өйткені Леди Макбет күйеуін пұтқа табындырады және сенімді: ол патша, оған күмән жоқ. Ол не істесе де, ол өзі үшін емес, ол үшін жасайды.

Екінші жағынан, бұл басты кейіпкердің қызықты біртіндеп тұлғалық өзгеруі: ол адам болды – шынымен де шығарманың басында даңққа, құрметке, халықтың сүйіспеншілігіне бөленген кейіпкер болды, оның жоғалтатыны рас еді. Біз Макбеттің біртіндеп өзгеріп жатқанын көреміз-және бұл өте адами оқиға.

Өйткені, әркімнің ойы піседі: "бірақ мен қазір осында отырмын, әрі қарай қалай жүрер едім? Мен не істер едім?». Макбеттің де таңдауы болды: эволюциялық жолмен жүру-таққа кезегін күту, бірақ ол зорлық – зомбылықты, ар-намыссыз қанның жолын, абыройсыз әрекетті-басынан өтуді таңдады. Менің ойымша, әр адамның өмірінде осындай таңдау бар: ойланыңыз, көріңіз-және сіз оны жасаған кезде не болады. Макбет, сіз адам сияқты жанашыр боласыз, бірақ сіз мұның бәрін қайда апара алатынынан қорқасыз...