Қазақстанда бедеулік деңгейі төмендемейді: репродуктолог себептерін атады

Репродуктолог бедеулік проблемалары ерлер мен әйелдерге қатысты екенін атап өтті. Оның негізгі себептері жыныстық жолмен берілетін қабыну аурулары мен түсік түсіру болды.

"Сонымен қатар, соңғы жылдары әйелдер ұрпақты болу туралы аз шешім қабылдады, бұл эндометриоз және жатыр миомасы сияқты гормонға тәуелді аурулардың көбеюіне ықпал етеді", — деп атап өтті Вячеслав Локшин.

Профессор репродуктивті жүйенің бұзылуының алдын алудың маңыздылығын атап көрсетеді. Бұл мәселенің негізгі аспектілері отбасын дұрыс жоспарлау, гигиенаны сақтау және жыныстық өмірді ақылға қонымды реттеу болып табылады, өйткені жыныстық қатынастың бұзылуы жыныстық жолмен берілетін ауруларға және олардың асқынуларына әкелуі мүмкін.

"Диагноз неғұрлым ерте қойылса, емдеу соғұрлым тиімді болады. Аналық без резервін уақтылы бағалау маңызды. 25 жастағы әйелдерде антивирустық гормон деңгейіне зерттеу жүргізу репродуктивті құлдырауды болжауға және тиісті шараларды ұсынуға көмектеседі: жыныс жасушаларын мұздату немесе алдағы 3-5 жылда бала туу мәселесін шешу", - деп қосты дәрігер.

Сонымен қатар, ол алғашқы босанудың жасы үнемі өсіп келе жатқанын атап өтті. Бүгінгі таңда бірінші баласын дүниеге әкелуге шешім қабылдаған әйелдердің орташа жасы 29 жасты құрайды. Ал әйелдер екіншісін дүниеге әкелгісі келгенде, бұл әдетте 35 жастан кейін пайда болады, бұл репродуктивті әлеуеттің табиғи төмендеуімен байланысты.

"Әйелдердің шамамен 10-13% - ы 40 жастан кейін бірінші балалы болғысы келетін ЭКҰ клиникаларына жүгінеді және осы жаста сәтті жүкті болу мүмкіндігі айтарлықтай төмендейді. Егер бесп бедеулік факторы туралы айтатын болсақ, онда мужчин 30% - у сперматогенез бұзылыстары бар екені белгілі, яғни спермограмма көрсеткіштері патологияға ие. Сондықтан бүгінгі таңда ерлер факторын диагностикалау маңызды рөл атқарады", - деді спикер.

Профессор адамдардың кейінірек некеге тұра бастағанын ескере отырып, сондай — ақ Қазақстандағы әрбір төртінші әйелдің некеден тыс туылатынын ескере отырып, криоконсервация — жұмыртқа мен жыныс жасушаларын мұздату мәселесі өзекті бола түсетінін атап өтті.

"Мұны 35-36 жасқа дейін жасау керек, жұмыртқа әлі жас және сәтті ұрықтандыру мүмкіндігі жоғары, ал эмбрион патологиясының қаупі төмен болып қалады. Өкінішке орай, көптеген әйелдер бұл туралы кейінірек ойлана бастайды, көбінесе 40 жастан бастап, мұздату тиімділігі айтарлықтай төмендейді және мұздатылған жұмыртқалардың дені сау нәрестеге әкелу ықтималдығы әлдеқайда төмен болады", — деп жалғастырды Локшин.

Профессордың пікірінше, бүгінде экстракорпоральды ұрықтандыру (ЭКҰ) бедеулікті емдеу әдісі ғана емес, сонымен қатар онкологиялық науқастарда репродуктивті функцияны сақтаудың маңызды құралы болып табылады. Химиотерапия, сәулелік терапия және хирургияны қоса, қатерлі ісік ауруын емдейтін ерлер мен әйелдер терапия басталғанға дейін жыныс жасушаларын (жұмыртқа, сперматозоидтар) немесе тіпті эмбриондарды қатыруы мүмкін. Бұл емдеу процесінде ұрпақты болу жүйесінің зақымдануына қарамастан, болашақ босану мүмкіндігін сақтауға мүмкіндік береді.

"Белсенді дамып келе жатқан тағы бір маңызды бағыт — бүгінде тұқым қуалайтын моногендік аурулары бар балалардың туылуына жол бермеуге болады. Егер отбасында муковисцидоз немесе жұлын-бұлшықет атрофиясы сияқты ауыр ауруы бар бала болса, эмбриондарды ЭКҰ көмегімен зерттеуге болады, яғни эмбрионды жатырға ауыстыруға болады, онда бұл ген көрінбейді", — деді профессор.

Вячеслав Локшин соңғы онжылдықтарда әлемде бедеуліктің әртүрлі нысандарын емдеуде орасан зор тәжірибе жинақталғанын және қазіргі заманғы әдістердің көпшілігі Қазақстанда сәтті енгізілгенін хабарлады. Елде эндовидеохирургия, диагностика мен емдеудің гормоналды әдістері белсенді дамып келеді, сондай-ақ қауіпсіздік пен тиімділік деңгейі жоғары жаңа дәрілік препараттар тіркелуде.

Қазақстандық репродуктивті медицина қауымдастығының деректері бойынша бүгінде елімізде 11 өңірде орналасқан 31 ЭКҰ орталығы жұмыс істейді, оның 28-і жеке меншік болып табылады. Қазақстанда экстракорпоралды ұрықтандыру технологиялары енгізілген сәттен бастап "пробиркадан"39 000-ға жуық бала дүниеге келді.

2021-2024 жылдар аралығында елімізде ЭКҰ-ның 27 000-нан астам "квоталық" циклі өткізілді. 1 қарашадағы жағдай бойынша "Аңсаған сәби" бағдарламасы аясында Қазақстанда 9000-нан астам бала дүниеге келді, ал 2000-ға жуық әйел жүктілік бойынша есепте тұр.