Қазақстанда бастықтардың жалақысы қандай?

Бұл көрсеткішті экономика бойынша орташа номиналды жалақымен салыстыру кезінде олардың екі есе дерлік ерекшеленетінін атап өтуге болады. Нақтырақ айтсақ, ағымдағы жылы бастықтардың жалақысының орташа республикалық көрсеткішке қатынасы 1,96 құрады. Бір қызығы, 2020 жылы бұл айырмашылық біршама айқын болды: 2,43 есе. Сол кезден бастап алшақтық біртіндеп азаяды.

БНС-тің егжей-тегжейлі есептері қорытынды жасауға мүмкіндік береді: 788,7 мың теңге жалақымен әр салада және әр өңірде емес компаниялардың басшылары мақтана алады. Керісінше, бұл сома ұлттық компаниялар мен корпорациялардың топ-менеджерлерінің өте жоғары жалақысы мен орта және шағын бизнес басшыларының салыстырмалы түрде аз табысы арасындағы орташа көрсеткіш болып табылады. Мысалы, Қазақстанда ай сайынғы жалақысы 14,3 млн теңгені құрайтын компаниялар филиалдарының басшылары, 10 млн теңге табатын фирмалардың директорлары және жалақысы 364,2 мың теңгені құрайтын әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарының бастықтары бар

Картаға назар аударыңыз. 788,7 мың теңгеден астам жалақы ҚР ең ірі немесе белсенді дамып келе жатқан бес өңірінде ғана басшыларда байқалады. Ең үлкен жалақыны Алматыдағы бастықтар алады: 1,2 млн теңгеден астам. Мұнай бастықтары миллионнан аз табыс табады: Атырау облысында көрсеткіш 983,5 мың теңгені, Маңғыстауда — 791 мың теңгені құрайды. Мақсат қою үшін мысалдарды Астана компанияларының бастықтары деп санауға болады, олар ай сайын 853,8 мың теңге алады.

Олардың аясында Жамбыл (496,5 мың теңге), Солтүстік Қазақстан (517,2 мың теңге) және Түркістан (526 мың теңге) облыстарындағы ұйым басшыларының жалақысы айтарлықтай төмен болып көрінеді. Шымкентте, сондай-ақ Ұлытау, Қызылорда, Қостанай және Батыс Қазақстан облыстарында бастықтар 600 мың теңгеге дейін табыс табады.

Экономика салалары бойынша бөлу де басшылардың кірістерін айтарлықтай ажыратады. Бастықтар арасында ең жоғары жалақы — темекі фабрикаларының (3,9 млн теңге) және фармацевтикалық компаниялардың (3,2 млн теңге) директорларында. Мұнай саласы бастықтардың жалақысы бойынша тек үшінші орында: 2,1 млн теңге. Автокөлік зауыттарының (1,7 млн теңге) және көмір өндіруші компаниялардың (1,7 млн теңге) директорлары, банктер мен сақтандыру компанияларының басшылары (1,6 млн теңге), сондай-ақ IT-ұйымдардағы бастықтар (1,5 млн теңге) орташадан екі есе көп алады.

Басқа басшылармен салыстырғанда ең төмен жалақы әртүрлі әлеуметтік ұйымдарды басқаратындарда (297,5 мың теңге), сондай-ақ балабақша меңгерушілерінде (319,2 мың теңге) және ветеринариялық клиника басшыларында (348,1 мың теңге) байқалады. Алайда, әртүрлі бюджеттік ұйымдарда бөлімше басшыларының жалақысы да орташа деңгейден алыс. Мектеп директорлары 384,5 мың теңге, ауруханалардың бас дәрігерлері — 507 мың теңге, мемлекеттік мекемелердің бастықтары — 461,3 мың теңге табады.

Шенеуніктер арасында ең жоғары жалақы — ел премьер-Министрі мен оның орынбасарларында: айына 2,5 млн теңгеден. Облыс әкімдері орта есеппен 1,7 млн теңге, Министрлер — 1,5 млн теңге, Мәжіліс депутаттары — 1,3 млн теңге, Сенат — 1,1 млн теңге алады. Бұл BNS жариялаған және көпшілікке қол жетімді ресми ақпарат.

Статистикалық есептерге сүйенсек, Қазақстанда қолөнершілерге басшылардан да жоғары табыс әкелетін көптеген түрлі кәсіптер бар, деп атап өтті Finprom. Басты талап-өз саласында үздік болу, терең білімге, тәжірибеге ие болу, бірегей өнімдер мен қызметтерді шығару. Мысалы, экономиканың үш саласында: тау-кен өнеркәсібі, құрылыс, Ақпарат және байланыс салаларында осындай бірнеше мамандар таңдалды.

Әр саланың өзіндік ерекшеліктері бар. Мысалы, құрылыста компания басшыларына қарағанда құрылыс жұмыстары мен қауіпсіздікке (1,8 млн теңге), техникалық қадағалауға (3,7 млн теңгеге дейін) және қауіпсіздік техникасына (1,2 млн теңге) жауапты жоғары санатты инженерлердің жалақысы көп. Өндіруші өнеркәсіпте ең жоғары жалақы иегерлерінің қатарына инженерия (8,6 млн теңгеге дейін) және технологиялық қамтамасыз ету (4,2 млн теңгеге дейін) саласындағы жоғары білікті мамандар да кіреді.

Басшының орташа жалақысы 1,1 млн теңгені құрайтын ақпарат және байланыс саласында осындай тізімді қалыптастыру кезінде қызықты нәтижелерге қол жеткізілді. Finprom атап өткендей, есептерді зерделеу кезінде иелері осы сомадан көп алатын IT-дегі мамандықтардың тізімі соншалықты ұзақ болғаны соншалық, одан тек ең қызықты және тіпті ерекше мамандықтарды таңдауға тура келді.

Жақсы бағдарламашылар, it-сәулетшілер және frontend-әзірлеушілер 1 млн теңгеден астам қаражат алады. Олардан басқа, бизнес-талдаушылар (1,4 млн теңгеге дейін), аниматорлар (1,8 млн теңгеге дейін) және компьютерлік графика суретшілері (1,4 млн теңгеге дейін) осы саладағы жоғары жалақыларымен мақтана алады. Ең әсерлі жалақысы бар саладағы ерекше кәсіпті инженерлік Психология маманы деп атауға болады. Техникалық жүйелердің қалай жақсы жұмыс істейтінін және компанияға көбірек ақша әкелетінін білетін мұндай сарапшы 15,3 миллион теңге табады — бұл елдегі орташа жалақыдан 35 есе көп.