Қазақстанда "ақылды" қалалар пайда болады

 "Ақылды" қала (Smart City) — қазіргі және болашақ ұрпақтың экономикалық, әлеуметтік, табиғатты қорғау, сондай-ақ мәдени аспектілердегі қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтамасыз ету кезінде қалалардағы өмір сапасын, қызмет пен қызметтердің тиімділігін, сондай-ақ бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін ақпараттық-коммуникациялық технологияларды және басқа да құралдарды пайдаланатын инновациялық қала.

"Ақылды" қаланың мақсаттары:

- азаматтардың өмір сүруі үшін қауіпсіз және жайлы жағдайларды қамтамасыз ету;

- қалалық шаруашылықты басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыру;

- қаланың бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

"Ақылды" қаланы дамытудың негізгі қағидаттары:

- адам орталықтылығы-адамға және оның қажеттіліктеріне барынша бағдарлану;

- экономикалық тиімділікке баса назар аудару;

- қалалық ресурстарды басқару сапасына бағдарлану.

"Ақылды" қалаларды құру бойынша цифрлық бастамаларды іске асыруды жергілікті атқарушы органдар жүзеге асырады.

Орталық мемлекеттік органдар өз құзыреті шегінде жергілікті атқарушы органдарға "ақылды" қалалардың цифрлық бастамаларын іске асыруда және әдіснамалық сүйемелдеуде жәрдем көрсетеді.

Республикалық деңгейде" ақылды " қалаларды құру және дамыту мәселелерін үйлестіруді ақпараттандыру саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.

"Ақылды" қаланың өмір саласы

"Ақылды" қаланың жобалары 10 сала бойынша іске асырылуда:

1. Білім;
2. Көлік және логистика;
3. Жол инфрақұрылымы;
4. Денсаулық сақтау;
5. Қауіпсіздік;
6. Туризм, мәдениет;
7. Экология;
8. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық;
9. Қаланы басқару;
10. Акт.

"Ақылды" қаланың компоненттерін іске асыру жолындағы бірінші кезең "Ақылды" қаланы дамыту мәселелері бойынша жұмыс тобын (облыс, республикалық маңызы бар қала және астана деңгейінде) құру болып табылады.

Жұмыс тобының қызметіне жалпы басшылықты цифрландыруды дамыту мәселелеріне жетекшілік ететін жергілікті атқарушы органның бірінші басшысының орынбасары (CDO) жүзеге асырады.

Әдістемелік және сараптамалық қолдау көрсету, жүйелі және кешенді тәсілді қалыптастыру үшін жұмыс тобына жергілікті атқарушы органның тиісті құрылымдық бөлімшелерінің, ғылыми ұйымдардың, бизнес-қоғамдастықтың, әртүрлі деңгейдегі мәслихаттар депутаттарының, қоғамдық бірлестіктердің өкілдері енгізіледі.

Екінші кезең-қаланы қажетті қайта құрулар мен оларды өткізуге және енгізуге дайындық тұрғысынан зерттеу.

Осы зерттеу аясында қала, оның даму ерекшеліктері, тұрғындарының қажеттіліктері, бизнес және т.б. туралы түсінік қалыптасады. Ресурстардың шектеулерін немесе жергілікті өзін-өзі басқару органдарының алдында тұрған мәселелерді ескеру маңызды.

"Ақылды" қала салуды тиімді жоспарлау үшін жұмыс тобы жобаларды іске асырудың басымдылығын бағалауды жүргізеді.

Бағалау Жобаларды 6 критерий бойынша салыстыру арқылы жүзеге асырылады:

- цифрлық бастамаларды іске асыру саласының басымдығы;

- саяси өлшемдер;

- экономикалық өлшемдер;

- әлеуметтік критерийлер;

- технологиялық критерийлер;

- қаржылық критерийлер.

Цифрлық бастамаларды іске асырудың басымдылығын бағалауды жергілікті атқарушы органдар жыл сайын есепті жылдың басында жүргізеді.

Осы кезеңдегі жұмыстың нәтижесі жұмыс тобының хаттамасы болып табылады, онда қаладағы жалпы жағдайға кешенді шолу, "ақылды" қала аясындағы ең перспективалы жобалар, сондай-ақ бірінші кезектегі шешімді талап ететін қала тұрғындары өмірінің аспектілері көрсетіледі.

Үшінші кезеңде жұмыс тобы "Ақылды" қаланы дамыту бойынша Жол картасының жобасын дайындауда.

Жол картасы жобасында басым бағыттар ретінде таңдалған нақты жобалар, іске асыру мерзімдері, жауапты орындаушылар, күтілетін нәтижелер (оның ішінде оларға қол жеткізудің өлшенетін сандық көрсеткіштері бар) айқындалады. Жобаға жаңа жобалар да, бұрыннан бар жобаларды жаңғырту да енгізіледі.

"Ақылды" қаланы дамыту бойынша Жол карталарының жобалары әр түрлі салалар бойынша 3 жылға үш ай ішінде әзірленеді.

Төртінші кезеңде жол картасының жобасы ақпараттандыру саласындағы уәкілетті органға қарау және кейіннен келісу үшін ұсынылады.

Содан кейін уәкілетті орган жобаны іске асырудың аралық және қорытынды кезеңі үшін әрбір жоба мен өңір үшін тиімділіктің негізгі көрсеткіштерін жеке белгілейді.

Жол картасын тиісті әкімдіктің және уәкілетті органның бірінші басшылары бекітеді.

"Ақылды" қаланы дамыту жөніндегі жол карталарын олар бекітілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде мемлекеттік органдар ресми интернет-ресурста, сондай-ақ жобалық басқарудың ақпараттық жүйесінде орналастырады.

"Ақылды" қала жобаларының базалық көрсеткіштерінің тізімі

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

Көппәтерлі тұрғын үйлерді үйге ортақ "ақылды" есепке алу құралдарымен (су/жылу) жарақтандыру.
Жеке "ақылды" есептеу құралдарымен (су/жылу/электр энергиясы) жарақтандырылуы.
"Ақылды" есептеу құралдарынан мәліметтер жинау.
Бірыңғай есеп айырысу орталығы.
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы сумен жабдықтау мониторингі.
"Ақылды" есептегіштерді қолданудың әсері.
"Ақылды" жарықтандыру.
Коммуналдық қызметтерді жеткізушілердің көрсетілетін қызметті алушылармен өзара іс-қимылын автоматтандыру порталы.

Экология

Атмосфералық ауаның жай-күйін бақылау құралдарын қолдану.
Тұрмыстық қатты қалдықтарды шығару мониторингі.
Контейнер алаңдарын цифрландыру.

Көлік және логистика

Электрондық төлем жүйесі.
Қоғамдық көлікті диспетчерлеу.

Жол инфрақұрылымы

"Ақылды" автотұрақтар.
"Ақылды" бағдаршамдар.

Қауіпсіздік

"Ақылды" бейнебақылау жүйелері.
Құқық бұзушылықтарды автоматты түрде тіркеу.
"Кілем" жабыны.

Білім

Мектептердегі интернет жылдамдығы.
Компьютерлік техникамен жарақтандыру.
Қол жеткізуді басқару және басқару жүйесінің болуы.

Қаланы басқару

Бірыңғай байланыс орталығы 109.
Аймақтық геоақпараттық жүйе.
Ахуалдық орталық.

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар

4G қамту
5G қамту
It-ваучерлер
It-хабтар

Туризм және мәдениет

Сандық мұражайлар мен кітапханалар.

Құжат 29 желтоқсанға дейін ашық талқылау үшін Ашық НҚА сайтында орналастырылған.