Қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарымен не болады: Еңбек министрлігіне маңызды өзгерістер туралы айтылды

Өтініштен мыналар шығады:

"Әлеуметтік саланы жаңғырту аясында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Ұлттық банкпен және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорымен (БЖЗҚ) бірлесіп азаматтардың зейнетақы жинақтарын қорғаудың неғұрлым тиімді және ашық моделіне көшу туралы хабарлайды".

ҚР Әлеуметтік кодексінің нормаларына сәйкес мемлекет азаматтардың зейнетақы жинақтарын толық сақтайды және қорғауға кепілдік береді.

ҚР Әлеуметтік кодексінің 217-бабы нақты бекітеді: мемлекет алушыларға БЖЗҚ-ға нақты енгізілген сомалар мөлшерінде міндетті зейнетақы жарналарының (МЗЖ) және міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының (МКЗЖ) сақталуына кепілдік береді.

The Еңбек министрлігі бұл негізгі кепілдік заңмен кепілдендірілген болып қала беретінін атап өтті.

"2027 жылдан бастап зейнеткерлікке шығатын салымшылар үшін инфляция бойынша айырманы біржолғы төлеуді көздейтін бюджеттік кіші бағдарлама оңтайландырылуда. Бұл қадам зейнетақы жүйесін неғұрлым икемді, кәсіби және нақты ұзақ мерзімді табыстылыққа бағдарлайтын жүйелі реформалардан туындады",-деді ҚР ЕХӘҚМ баспасөз қызметі.

2026 жылдың қыркүйегінен бастап зейнетақы жинақтарын басқару ережелерін толығымен өзгертетін жаңа заң (2026 жылдың 7 шілдесінде қол қойылған) күшіне енеді.

"Басты өзгеріс-бұрынғы лимиттердің күшін жою. Егер бұрын салымшылар жеке инвестициялық портфельді (УИП) басқарушыға өздерінің зейнетақы активтерінің 50% - дан аспайтын бөлігін сенімгерлік басқаруға бере алатын болса, енді бұл шектеу толығымен алынып тасталды. Азаматтарға жеке компанияларға жинақтарының 100% - на дейін аударуға рұқсат етілді. Осы тосқауылдың жойылуының арқасында қазақстандықтар өз ақшаларын басқаруда абсолютті еркіндікке ие болды және консервативтіден анағұрлым табыстыға дейінгі инвестициялық стратегияны дербес анықтай алады",-деді ҚР ЕХӘҚМ баспасөз қызметі.

Бұл жағдайда, деп түсіндірді Еңбек Министрлігі, мемлекеттік бюджеттен инфляциялық тәуекелдерді автоматты түрде жабу экономикалық логиканы жоғалтады: салық төлеушілердің мемлекеттік қаражаты жеке басқарушы компанияларды жеке таңдау нәтижелерін қамтымауы керек.

Бұл ретте УПИ - дің өздері қатаң қаржылық жауапкершілікке ие және теріс айырмашылықты өз капиталы есебінен толтыруға міндетті.

Оларға, атап өткендей, еңбек министрлігінде капитал көлемі (кемінде 1,9 млрд теңге немесе 440 мың АЕК) және жұмыс тәжірибесі бойынша қатаң талаптар қойылады.

"Консервативті тәсілді қалайтын салымшылар үшін ҚР Ұлттық Банкі бас басқарушы болып қала береді. Әлеуметтік Кодексте Ұлттық Банктің активтердің сақталуын қамтамасыз ету және ұзақ мерзімді нақты табыстылыққа ұмтылу міндеті заңнамалық түрде бекітілген. 2028 жылға дейінгі Стратегиялық жоспар шеңберінде Ұлттық банктің алдында зейнетақы активтерінің кірістілігін инфляция деңгейінен +1% – ға дейін асырудың нақты мақсаты тұр. Активтерді инвестициялау сапалы шетелдік құралдарды қоса алғанда, жоғары әртараптандырумен нарықтық жағдайларда жүзеге асырылатын болады, бұл ретте валюталық активтердің үлесі кемінде 30% деңгейінде сақталатын болады", - деді ҚР ЕХӘҚМ баспасөз қызметі.

Қазіргі уақытта Еңбек министрлігі қолданыстағы зейнетақы жүйесін трансформациялауды талқылау бойынша жұмыс тобын құрды. Әртүрлі тәсілдер қарастырылады, мысалы:

- сақтандыру компонентін енгізу,
- 4+1 моделі,
- 40 жыл еңбек өтіліне көшу,
- Сингапур моделі.

"Зейнетақы жүйесін жаңғыртудың негізгі мақсаты – азаматтарға БЖЗҚ-дан еңбек өтілін ескеретін және жоғалған табысты Халықаралық еңбек ұйымының стандарттарына сәйкес кемінде 40% деңгейінде алмастыруды қамтамасыз ететін үздіксіз, өмір бойы төлемдерге кепілдік беру. Үкімет зейнетақы жүйесіндегі еңбек өтілін ескеретін зейнетақы жинақтарының сомасына тәуелді емес, жалпы зейнетақының бір бөлігінен БЖЗҚ-дан үздіксіз, өмір бойы төлемдерді қамтамасыз етуге тиіс жүйенің әлеуметтік сақтандыру зейнетақы компонентімен жұмыс істеуде. Яғни, Мемлекеттік кепілдік түрінде біржолғы өтемақы төлеу мағынасын жоғалтады",-деді ҚР ЕХӘҚМ баспасөз қызметі.

Еңбек министрлігі мемлекет қабылдайтын барлық шаралар әлеуметтік қолдаудың атаулылығын арттыруға, бюджеттік шығыстарды оңтайландыруға және ең бастысы, ұзақ мерзімді перспективада қазақстандықтардың әл-ауқатына кепілдік беретін сенімді, ашық және кіріс жүйесін құруға бағытталғанына сендірді.