Сотталушыларды шекті мерзімнен тыс қайтадан қамауға алуға болмайды-ҚР Конституциялық соты

Қарауға қылмыстық іс жүргізу кодексінің бірқатар нормаларының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш себеп болды. Олар бұлтартпау шараларын қолданудың негіздері мен тәртібін, сондай-ақ басты сот талқылауы кезінде сотталушыны қамауда ұстау мерзімдерін реттейді.

Бірінші жағдайда өтініш беруші істің сотқа келіп түскен күнінен бастап есептелетін заңда белгіленген алты ай мерзім өткеннен кейін қамауда ұстау мерзімін ұзартуға нұсқады.

Екінші үндеуде он екі ай мерзім өткеннен кейін қамауда ұстау үй қамағына өзгертілген жағдай туралы айтылды. Бұл ретте сот бір мезгілде бұлтартпау шарасын қамауда ұстауға қайта өзгерту мүмкіндігіне жол берді.

Конституциялық сот әркімнің жеке бас бостандығына құқығы Конституциямен кепілдендірілгенін атап өтті. Заңда көзделген жағдайларда ғана қамауға алуға және қамауда ұстауға жол беріледі. Бұл заңда тек негіздер ғана емес, сонымен бірге мұндай бостандықты шектеудің шекті мерзімдері де нақты белгіленуі керек дегенді білдіреді.

ҚК сотталушыны қамауда ұстаудың заңда көзделген мерзімінің кез келген асып кетуі жеке бас бостандығына конституциялық құқықты бұзатынын және құқықтық сенімділік қағидатына қайшы келетінін атап өтті.

Қарау қорытындысы бойынша Конституциялық сот ҚІЖК-нің 342-бабының үшінші бөлігін "осы баптың екінші бөлігінде көрсетілген мерзім өткеннен кейін"деген бөлікте Конституцияға сәйкес емес деп таныды. Сондай-ақ, ҚІЖК-де көзделген шекті рұқсат етілген мерзімнен тыс он екі ай мерзім өткеннен кейін сотталушыны қайтадан қамауда ұстауды болдырмайтын басқа қаралған нормаларға түсініктеме берілді.

Үкіметке қорытынды шешім жарияланған күннен бастап алты айдан кешіктірмей қылмыстық іс жүргізу заңнамасын Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарына сәйкес келтіру үшін заң жобасына бастамашылық жасау ұсынылды.